Lợi thế tự nhiên đa dạng, giàu tiềm năng

 
Chia sẻ tại Hội nghị "Phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh" ngày 24/4, ông Nguyễn Thành Đồng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu cho biết, Lai Châu là địa phương có nhiều lợi thế đặc thù để phát triển nông nghiệp hàng hóa và dược liệu theo hướng kinh tế xanh.

Lai Châu là địa phương có nhiều lợi thế đặc thù về điều kiện tự nhiên, khí hậu và tài nguyên, tạo nền tảng thuận lợi để phát triển nông nghiệp xanh, đa giá trị gắn với bản sắc vùng miền. Ảnh: Kiên Trung.

Với diện tích tự nhiên trên 9.000 km², địa hình chia cắt mạnh bởi dãy Hoàng Liên Sơn, hệ thống sông Đà cùng hơn 500.000 ha rừng và khoảng 16.000 ha mặt nước lòng hồ thủy điện, tỉnh hình thành nhiều tiểu vùng khí hậu khác nhau, phù hợp phát triển đa dạng sản phẩm nông nghiệp đặc hữu như chè, lúa đặc sản, cao su, cây ăn quả, thủy sản nước lạnh, cá lồng và đặc biệt là các loại dược liệu quý dưới tán rừng. “Đây là nền tảng quan trọng để Lai Châu phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, đa giá trị gắn với du lịch sinh thái, trải nghiệm”, ông Đồng khẳng định.

Theo ông Đồng, thời gian qua, tỉnh đã tập trung tái cơ cấu ngành nông nghiệp, ban hành nhiều chính sách hỗ trợ nhằm thúc đẩy sản xuất hàng hóa gắn với chế biến, tiêu thụ và từng bước chuyển sang mô hình xanh, sạch. Các chính sách được triển khai đồng bộ từ hỗ trợ chuồng trại, xử lý chất thải bằng hầm biogas, đệm lót sinh học; cải tạo đất, sử dụng phân bón theo quy trình; phát triển nhà màng, nhà lưới; ứng dụng hệ thống tưới tiên tiến đến hỗ trợ áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất an toàn.

Nhờ đó, địa phương đã hình thành nhiều vùng sản xuất hàng hóa tập trung như vùng chè, lúa đặc sản, quế, mắc ca, cây ăn quả, cao su, thủy sản lòng hồ, nuôi ong, cùng với vùng sâm Lai Châu và các loại dược liệu dưới tán rừng. Những kết quả này góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, đồng thời thúc đẩy chuyển dịch từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, từng bước hướng tới giảm phát thải và phát triển bền vững.

TỈnh Lai Châu có lợi thế đặc thù để dược liệu theo hướng kinh tế xanh. Ảnh: Kiên Trung.

Đáng chú ý, đến hết năm 2025, toàn tỉnh có hơn 520 ha cây trồng áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất an toàn, trong đó 240 ha đạt chứng nhận VietGAP, trên 200 ha đạt tiêu chuẩn RA, gần 50 ha đạt chứng nhận hữu cơ và gần 15 ha đạt GACP. Bên cạnh đó, 43 ha sản xuất trong nhà màng, nhà lưới giúp giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật; trên 3.000 ha lúa áp dụng kỹ thuật canh tác cải tiến; khoảng 33% trang trại chăn nuôi có hệ thống xử lý chất thải. Đây là những bước tiến quan trọng trong chuyển đổi sang nông nghiệp xanh.

Tuy nhiên, theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu, sản xuất nông nghiệp theo hướng kinh tế xanh trên địa bàn vẫn còn nhiều hạn chế. Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún; phương thức canh tác truyền thống vẫn phổ biến; việc áp dụng các tiêu chuẩn an toàn chưa được triển khai rộng khắp. Người dân vẫn có xu hướng chạy theo năng suất, lạm dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, trong khi các chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ chưa hình thành rõ nét.

Phân tích sâu hơn, ông Đồng cho rằng nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ điều kiện kinh tế và trình độ sản xuất của người dân còn hạn chế, chưa mạnh dạn chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp xanh. Bên cạnh đó, tỉnh còn thiếu doanh nghiệp, hợp tác xã đủ năng lực đóng vai trò dẫn dắt, tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.

Đáng chú ý, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trưởng Lai cũng thẳng thắn chỉ ra rào cản lớn nhất hiện nay là hạ tầng, đặc biệt là giao thông kết nối với các trung tâm kinh tế lớn. Điều này khiến chi phí logistics cao, làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm và hạn chế khả năng thu hút đầu tư.

Ngoài ra, các yếu tố như thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao, hạn chế trong ứng dụng khoa học công nghệ, cùng với tác động ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu, thiên tai và dịch bệnh cũng đang đặt ra nhiều thách thức đối với quá trình phát triển nông nghiệp xanh của địa phương.

Hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung

 
Nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông dư địa và phát huy lợi thế, giai đoạn 2026-2030, ông Nguyễn Thành Đồng cho biết, tỉnh xác định phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng bền vững, tích hợp đa giá trị, xanh, sạch, tuần hoàn và ít phát thải. Trọng tâm là khai thác hiệu quả tiềm năng địa phương, đẩy mạnh tích tụ đất đai, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi sản xuất, chế biến, tiêu thụ và truy xuất nguồn gốc.

Ông Nguyễn Thành Đồng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu. Ảnh: Đinh Tùng.

Cụ thể, trong lĩnh vực trồng trọt, tỉnh phấn đấu phát triển 2.500 ha chè theo hướng xanh, sạch; 100% diện tích chè tập trung được cấp mã vùng trồng; 1.500 ha lúa hàng hóa áp dụng quy trình canh tác tiên tiến; 2.500 ha cây ăn quả và 500 ha rau, hoa sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, hữu cơ. Trong chăn nuôi, tỉnh sẽ nâng tổng số trang trại chăn nuôi lợn lên 115 cơ sở, bảo đảm 100% có hệ thống xử lý chất thải; phát triển 7.000 đàn ong với sản lượng mật khoảng 32 tấn/năm; mở rộng nuôi cá lồng đạt 200.000 m³.

Trong lĩnh vực lâm nghiệp và dược liệu, tỉnh đặt mục tiêu trồng mới 1.000 ha mắc ca, 2.500 ha quế; phát triển 3.000 ha sâm Lai Châu có mã số vùng trồng và chỉ dẫn địa lý; duy trì và phát triển bền vững hơn 9.100 ha dược liệu dưới tán rừng; mở rộng 600 ha dược liệu trồng tập trung, từng bước áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế.

Đặc biệt, tỉnh Lai Châu sẽ đẩy mạnh phát triển nông nghiệp tích hợp đa giá trị, gắn với du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng dưới tán rừng và vùng dược liệu, đồng thời hướng tới khai thác tín chỉ carbon - một hướng đi mới trong kinh tế xanh.

Để đạt được các mục tiêu trên, tỉnh sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp như chuyển đổi mô hình sản xuất sang hướng xanh, tuần hoàn; tích tụ, tập trung đất đai; thu hút doanh nghiệp đầu tư; phát triển kinh tế hợp tác; ứng dụng công nghệ cao và IoT trong sản xuất; thúc đẩy tái chế phụ phẩm nông nghiệp và xử lý chất thải nhằm giảm phát thải, bảo vệ môi trường. Cùng với đó, tăng cường xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại và hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ.

Trong quá trình này, ông Nguyễn Thành Đồng cho biết, tỉnh Lai Châu mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, đồng hành và chia sẻ kinh nghiệm từ các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, qua đó góp phần hoàn thiện chính sách và tìm ra các giải pháp hiệu quả, thúc đẩy phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh một cách bền vững, phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.