Không chỉ giúp giảm tiền nhiên liệu, mô hình điện mặt trời tưới khoai mì còn mở ra hướng canh tác giảm phát thải CO2, phù hợp định hướng nông nghiệp xanh mà ngành nông nghiệp đang thúc đẩy.

Giá dầu tăng mạnh, nông dân Tây Ninh chuyển sang điện mặt trời tưới khoai mì

Tây Ninh là vùng trồng khoai mì trọng điểm của cả nước. Tuy nhiên, địa phương này cũng thường xuyên trải qua mùa nắng kéo dài khoảng 6 tháng mỗi năm. Với cây khoai mì, giai đoạn đầu sinh trưởng rất cần nước tưới nên mỗi mùa khô, chi phí bơm nước luôn là gánh nặng lớn đối với nông dân.

Tại nhiều khu vực ven hồ Dầu Tiếng hay vùng ở xa điện lưới, người dân lâu nay phải dùng máy bơm chạy dầu diesel để cứu cây mì giữa nắng hạn.

Khi giá xăng dầu tăng mạnh như đợt cao điểm tháng 3 vừa qua, áp lực chi phí càng đè nặng lên người trồng mì.

Ông Phạm Minh Hoàng, nông dân xã Dương Minh Châu (thuộc huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh trước đây) kể, lúc trước tổng chi phí đầu tư cho 1ha mì khoảng 25 triệu đồng. Nhưng khi giá dầu tăng thì mọi chi phí từ phân bón, làm đất đến vận chuyển đều tăng theo, khiến mức đầu tư đội lên hơn 30 triệu đồng/ha.

Trong khi đó, ông Nguyễn Hùng Dũng ở xã Cầu Khởi (thuộc huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh trước đây) cho biết, riêng tiền thuê đất và vốn sản xuất đã lên tới 60-65 triệu đồng/ha. Nếu giá nhiên liệu tiếp tục biến động tăng, nhiều hộ có nguy cơ trắng tay.

Theo bảng giá niêm yết ngày 19/3 vừa qua, dầu diesel 0,05S đã vượt mốc 33.000 đồng/lít, gần gấp đôi so với khoảng 1 tháng trước đó, là 19.000 đồng/lít. Với những hộ phải bơm nước liên tục trong mùa khô, đây là khoản chi phí rất lớn.

Không ít nông dân trồng mì cho biết, họ từng tính chuyện kéo điện lưới ra ruộng nhưng chi phí quá cao, nguồn điện lại không ổn định. Chính vì vậy, nhiều người bắt đầu chuyển sang mô hình điện mặt trời tưới khoai mì để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu.

Điện mặt trời tưới khoai mì giúp tăng năng suất, giảm phát thải CO2

Ở xã Tân Châu (thuộc huyện Tân Châu, tỉnh Tây Ninh trước đây), ông Nguyễn Công Khanh là một trong những người tiên phong áp dụng điện mặt trời tưới khoai mì kết hợp hệ thống tưới nhỏ giọt.

Ông Khanh kể, trước đây, mỗi lần tưới bằng máy dầu tốn khoảng 300.000 đồng tiền nhiên liệu. Vào mùa khô phải tưới 4 lần/tuần nên chi phí rất cao.

Sau khi chuyển sang hệ thống điện mặt trời tưới khoai mì, ruộng mì của gia đình ông phát triển đồng đều hơn, giữ ẩm tốt hơn và năng suất tăng từ 25-30% so với trước. Vụ vừa qua, năng suất ruộng mì của ông đạt hơn 40 tấn/ha, lợi nhuận gần 60 triệu đồng/ha.

“Dùng pin mặt trời chỉ đầu tư 1 lần nhưng có thể sử dụng hàng chục năm. Thêm vài vụ nữa là gần như tôi thu hồi vốn”, ông Khanh chia sẻ.

Không chỉ tiết kiệm chi phí nhiên liệu, hệ thống điện mặt trời tưới khoai mì còn cho phép hòa phân trực tiếp vào nước tưới để đưa tới từng gốc cây, giúp cây hấp thụ tốt hơn, giảm thất thoát phân bón và giảm công lao động.

Tại xã Tân Hội (thuộc huyện Tân Châu, tỉnh Tây Ninh trước đây), anh Bùi Công Ngọc cũng đang mở rộng diện tích điện mặt trời tưới khoai mì sau khi thấy hiệu quả rõ rệt ngay từ vụ đầu tiên.

Theo anh Ngọc, mô hình giúp tiết kiệm khoảng 50% chi phí canh tác so với dùng máy dầu và béc phun trước đây.

Đáng chú ý, công nghệ điện mặt trời tưới khoai mì hiện nay đã được cải tiến theo hướng phù hợp với điều kiện sản xuất của nông dân.

Nếu trước đây một hệ thống cần 9-10 tấm pin với chi phí gần 40 triệu đồng thì nay chỉ cần 2-4 tấm pin là có thể vận hành trực tiếp hệ thống tưới cho diện tích lớn. Tổng chi phí giảm còn khoảng 10-12 triệu đồng/hệ thống.

Theo anh Ngọc, việc tích hợp sẵn biến tần vào máy bơm giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư, đồng thời thiết bị cũng nhỏ gọn và dễ vận hành hơn. “Nhờ vậy, công nghệ điện mặt trời phục vụ tưới tiêu trở nên thực tế, dễ tiếp cận và phù hợp hơn với điều kiện sản xuất của nông dân”, anh Ngọc chia sẻ.

Điện mặt trời tưới khoai mì phù hợp định hướng trồng trọt giảm phát thải

Ông Dương Thanh Phương, phụ trách Trạm khuyến nông xã Tân Hội cho biết, vào mùa khô, khi nhu cầu nước tưới và điện phục vụ sản xuất tăng mạnh, việc tìm giải pháp thay thế trở nên cấp thiết.

Từ nhu cầu thực tế đó, nhiều nông dân đã chuyển sang mô hình điện mặt trời tưới khoai mì kết hợp tưới nhỏ giọt.

Theo ông Phương, hệ thống mới không chỉ giúp tiết kiệm điện, dầu mà còn cho phép kết hợp bón phân, phun thuốc trực tiếp đến vùng rễ. Nhờ vậy, nông dân giảm được chi phí nhân công, hạn chế thất thoát vật tư và nâng hiệu quả sử dụng phân bón.

Thực tế trên đồng ruộng cho thấy mô hình điện mặt trời tưới khoai mì mang lại nhiều chuyển biến tích cực. Đất giữ được độ tơi xốp, không bị nén chặt như cách tưới phun truyền thống, tạo điều kiện để củ mì phát triển tốt hơn.

Năng suất nhiều ruộng tăng khoảng 20%, trong khi lượng cỏ dại giảm đáng kể do nước được đưa trực tiếp xuống gốc thay vì lan rộng trên mặt đất. Việc chuyển từ tưới phun sang tưới nhỏ giọt cũng giúp tiết kiệm nước, phù hợp điều kiện nguồn nước ngày càng hạn chế.

Từ vài mô hình ban đầu, cách làm này đang lan rộng tự nhiên tại nhiều vùng trồng mì ở Tây Ninh. Người dân thấy hiệu quả thì đến tham quan, học hỏi rồi đầu tư theo.

Theo ông Nguyễn Đình Xuân - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, điểm đáng ghi nhận nhất hiện nay là sự chủ động của nông dân trong tiếp cận công nghệ mới, từ cơ giới hóa đến ứng dụng năng lượng tái tạo.

Tuy nhiên, ông Xuân cho rằng để mô hình điện mặt trời tưới khoai mì phát triển nhanh hơn, cần tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục hỗ trợ để người dân dễ tiếp cận nguồn lực đầu tư.

Dưới góc độ chuyên môn, TS. Nguyễn Trọng Hiển - Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm nhận định, việc sử dụng điện mặt trời tưới khoai mì còn góp phần giảm phát thải CO2 trong nông nghiệp.

Theo TS. Hiển, khí nhà kính phát sinh từ vận hành máy móc, sử dụng nhiên liệu hóa thạch và phân bón hóa học. Vì vậy, việc dùng năng lượng tái tạo, kết hợp tăng sử dụng phân hữu cơ và tưới nhỏ giọt sẽ giúp giảm phát thải CO2, methane và oxit nitơ trong canh tác.

Mới đây, ngày 18/5, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa triển khai Đề án “Sản xuất trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2050”.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung cho biết, Đề án nhằm thúc đẩy ngành trồng trọt chuyển sang hướng xanh, phát thải thấp và bền vững, góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam.

Trong bối cảnh nhiều thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về phát thải khí nhà kính và truy xuất nguồn gốc, sản xuất phát thải thấp đã trở thành yêu cầu tất yếu để nông sản Việt giữ sức cạnh tranh.

Theo Thứ trưởng Hoàng Trung, nhiều mô hình tiết kiệm nước, giảm phân bón hóa học, phát triển nông nghiệp tuần hoàn đang được nhân rộng. Giảm phát thải không làm tăng chi phí mà còn giúp tối ưu đầu vào, nâng hiệu quả sản xuất và tăng lợi nhuận cho nông dân.