Tuyến đường "Xanh, sạch, đẹp, kiểu mẫu" của chi hội nông dân thôn Thuỵ Hương, xã Nội Bài, TP Hà Nội. Ảnh: H.N.D

Có được những kết quả tích cực trên, vai trò của chi hội nông dân ở cơ sở chính là yếu tố then chốt, là cầu nối vững chắc đưa chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước về xây dựng NTM đến từng ngõ xóm.

“Tay tôi làm, làng tôi sáng” phong trào hiệu quả của chi hội nông dân ở Hà Nội

Trong giai đoạn 2021-2025, với yêu cầu NTM phải đi vào chiều sâu, hướng đến mục tiêu xây dựng "nông thôn hiện đại, nông dân văn minh", vai trò của chi hội càng trở nên nổi bật, đặc biệt trong việc thực hiện các tiêu chí khó khăn nhất, đòi hỏi sự thay đổi hành vi và ý thức cộng đồng sâu sắc, đó là bảo vệ môi trường nông thôn và xây dựng cảnh quan “sáng - xanh - sạch – đẹp”.

Những nỗ lực của chi hội nông dân cơ sở đã tạo nên những dấu ấn rõ nét trong phong trào xây dựng NTM. Điển hình như tại thôn Bình Vọng, xã Thường Tín, TP Hà Nội, phong trào xây dựng NTM đã ăn sâu vào nếp sống của cộng đồng.

Đã thành thông lệ, mỗi buổi sáng cuối tuần, các thành viên chi hội nông dân thôn Bình Vọng xã Thường Tín, TP Hà Nội lại tự giác cầm chổi, tưới cây, vệ sinh đường làng với một niềm tự hào thường trực. Bà con nông dân nơi đây làm việc với một phương châm giản dị nhưng đầy tính chính luận: “Tay tôi làm, làng tôi sáng”. Triết lý này hàm chứa sự khẳng định sâu sắc về vai trò chủ thể của người nông dân. Làng quê không chỉ là nơi sinh sống, mà là thành quả lao động, là niềm tự hào cần được chính đôi tay của họ chăm sóc, gìn giữ.

Minh chứng cho tinh thần ấy là công trình “Tuyến đường hoa nông dân” rực rỡ tại khu vực thủy đình thôn Bình Vọng. Bà Nguyễn Thị Phượng, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân thôn Bình Vọng tự hào chia sẻ: công trình này được thực hiện 100% từ nguồn xã hội hóa, do chính người dân trong thôn chung tay đóng góp. Chi hội đã phát huy vai trò là hạt nhân kết nối, tạo sự đồng thuận để huy động nguồn lực trong nhân dân. Điều đáng quý hơn, việc chăm sóc hàng cây, cắt tỉa định kỳ cũng được chi hội phân công và thực hiện nghiêm túc, tạo nên một sự cam kết bền vững. Đây chính là biểu hiện cao nhất của tinh thần tự quản xã hội trong xây dựng NTM.

Bên cạnh việc làm đẹp cảnh quan, Chi hội Bình Vọng còn tích cực tham gia các hoạt động về môi trường như vệ sinh đường làng, phát quang tuyến đường, và đặc biệt là đưa các nội dung phân loại rác tại nguồn vào sinh hoạt chi hội. Những hành động này đã góp phần giải quyết bài toán môi trường nan giải nhất ở nông thôn, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống, củng cố thêm niềm tự hào cho bà con.

Không chỉ dừng lại ở việc làm đẹp cảnh quan, các chi hội ở những vùng đất khác còn thể hiện vai trò đột phá trong việc xây dựng NTM kiểu mẫu và hiện đại hóa nông thôn. Tại xã Nam Ba Đồn, tỉnh Quảng Trị, Hội Nông dân đã phát huy tinh thần năng động, sáng tạo để hoàn thành mục tiêu xây dựng xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu.

Chi hội Nông dân thôn đã làm nòng cốt trong công tác tuyên truyền, vận động hội viên đóng góp xây dựng các công trình công cộng theo tiêu chí “sáng, xanh, sạch, đẹp”. Điển hình là việc trồng hoa và cây xanh dọc 5 tuyến đường với tổng chiều dài 2.700m, xây dựng 4 tuyến đường điện sáng bằng năng lượng mặt trời với tổng trị giá 420 triệu đồng từ nguồn đóng góp của nhân dân. Công trình điện năng lượng mặt trời không chỉ làm sáng đường quê, đảm bảo an ninh trật tự, mà còn là một bước đi tiên phong, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xanh, bền vững của đất nước.

Ngoài ra, Chi hội còn tích cực phối hợp để thực hiện tốt hai tiêu chí cốt lõi khác của NTM kiểu mẫu là mô hình thôn thông minh và tiêu chí về an ninh trật tự, kiến tạo một môi trường nông thôn an toàn, văn minh, và tiện nghi.

Những mô hình thành công như chi hội nông dân thôn Bình Vọng, xã Thường Tín, TP Hà Nội hay ở xã Nam Ba Đồn, tỉnh Quảng Trị đã tạo nên sự lan tỏa rộng khắp, góp phần vào thành công chung của Chương trình NTM.

Thông qua các chi hội nông dân ở cơ sở, các cấp Hội thường xuyên tuyên truyền, vận động hội viên, nông dân thu gom và phân loại rác thải tại nguồn, vệ sinh đường làng, ngõ xóm đảm bảo cảnh quan, môi trường trong khu dân cư; trồng hoa, cây xanh dọc các tuyến đường giao thông, khu dân cư, tạo cảnh quan môi trường sáng - xanh - sạch - đẹp ở nông thôn. Sự tham gia của các chi hội nông dân là nhân tố chính giúp các cấp Hội xây dựng thành công trên 34.000 mô hình bảo vệ môi trường nông thôn và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Các chi hội nông dân cũng là đơn vị hành động, cầu nối của Ban Chấp hành cơ sở với hội viên nông dân để tuyên truyền, vận động hội viên nông dân thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, duy trì, nâng cao chất lượng các tiêu chí để xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu.

Đồng thời tích cực tham gia xây dựng gia đình văn hóa, thôn, ấp, bản, làng, xã văn hóa, giữ gìn và phát huy giá trị truyền thống văn hóa tốt đẹp, thực hiện nếp sống văn hóa, xóa bỏ các hủ tục lạc hậu, mê tín, dị đoan; tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao nâng cao đời sống tinh thần của hội viên nông dân.

Sự tham gia này tạo nên sự đồng thuận xã hội cao, là chìa khóa để duy trì vững chắc các tiêu chí NTM sau khi đã đạt chuẩn.

Ngoài ra, chi hội còn đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ kinh tế và chuyển đổi số. Chi hội nghề nghiệp là cầu nối đưa khoa học công nghệ, ứng dụng chế phẩm sinh học, các mô hình sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ đến với nông dân, xây dựng nông thôn hiện đại.

Xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống văn hoá và hạnh phúc cộng đồng

Khái niệm “làng quê đáng sống” ngày nay không chỉ dừng lại ở hạ tầng kinh tế và môi trường. Nó còn bao hàm cả sự phồn thịnh về văn hóa, tinh thần, và sự an toàn. Chính vì thế vai trò của chi hội nông dân - đơn vị hành động, cầu nối của Ban Chấp hành cơ sở với hội viên nông dân ngày càng được khẳng định.

Vai trò của chi hội nông dân cơ sở là mấu chốt để NTM tiếp tục phát triển theo chiều sâu, hướng đến mục tiêu xây dựng nông thôn thông minh và phát triển kinh tế xanh, tuần hoàn.

Mặc dù vai trò của chi hội nông dân cơ sở là to lớn và không thể thay thế, nhưng cũng cần thẳng thắn chỉ ra những rào cản cần được tháo gỡ để lực lượng này tiếp tục phát huy hết tiềm năng.

Thứ nhất, nguồn kinh phí cấp hằng năm cho các hoạt động của chi hội còn thấp so với nhu cầu thực hiện các nhiệm vụ lớn như xây dựng NTM nâng cao, kiểu mẫu, hay triển khai các mô hình kinh tế xanh, ứng dụng công nghệ. Nhiều sáng kiến hay, mô hình tự quản hiệu quả cần nguồn vốn hỗ trợ ban đầu để nhân rộng, nhưng lại bị hạn chế bởi nguồn lực.

Thứ hai, việc hỗ trợ xây dựng và duy trì các mô hình kinh tế tập thể như Chi hội Nông dân nghề nghiệp còn vướng mắc do chưa có định mức chi rõ ràng. Điều này gây khó khăn trong việc khuyến khích và tạo điều kiện cho chi hội đi đầu trong việc ứng dụng chuyển đổi số, phát triển kinh tế tuần hoàn và xây dựng nông thôn thông minh, vốn là những mục tiêu then chốt của giai đoạn phát triển mới.

Để đảm bảo Chương trình NTM tiếp tục đạt được những thành tựu bền vững, hướng tới xây dựng nông thôn xanh, thông minh, và hạnh phúc như tầm nhìn chiến lược quốc gia, cấp ủy, chính quyền các cấp cần phải tháo gỡ triệt để những vướng mắc này. Sự quan tâm bố trí nguồn vốn đầy đủ, hợp lý, cùng việc ban hành định mức chi cụ thể, rõ ràng sẽ là động lực mạnh mẽ để các chi hội nông dân cơ sở được tiếp thêm sức mạnh. Vai trò của các chi hội nông dân ở cơ sở ngày càng được quan tâm, vững mạnh, tinh thần “Tay tôi làm, làng tôi sáng” mới có thể lan tỏa, tạo ra một làn sóng mới trong công cuộc kiến thiết nông thôn Việt Nam ngày càng giàu đẹp, văn minh và đáng sống.