Tôm sú, tôm chì, tôm thẻ bạc, tôm thẻ chân trắng ở Cà Mau bất ngờ "không đủ điều kiện" xuất khẩu sang EU do... thay đổi địa giới hành chính

Ngày 3/4, Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủy sản Năm Căn (SEANAMICO, trụ sở tại ấp 3, xã Đất Mới, tỉnh Cà Mau) có đơn kiến nghị khẩn đến Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Cà Mau (CASEP) và UBND tỉnh Cà Mau trình bày những khó khăn liên quan đến việc tôm sú, tôm chì, tôm thẻ bạc, tôm thẻ chân trắng ở Cà Mau "không đủ điều kiện" xuất khẩu sang EU.

Trong đơn kiến nghị, SEANAMICO cho biết, doanh nghiệp là đơn vị chuyên chế biến và xuất khẩu các mặt hàng tôm chủ lực của tỉnh Cà Mau như: Tôm sú, tôm thẻ, tôm chì, tôm thẻ chân trắng và nguồn nguyên liệu này được thu mua từ các vùng nuôi truyền thống tại các xã: Tam Giang, Phan Ngọc Hiển, Đất Mới và Năm Căn (trước đây thuộc huyện Năm Căn và huyện Ngọc Hiển).

Trong suốt nhiều năm qua, trên 50% sản lượng sản phẩm của SEANAMICO được xuất khẩu sang các thị trường thuộc EU.

Tuy nhiên, căn cứ theo kế hoạch số 53/CCNB-NV của Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường khu vực Nam Bộ, danh mục vùng nuôi và đối tượng giám sát năm 2026 đang có sự thiếu hụt nghiêm trọng, cụ thể là chưa có đầy đủ loài tôm bản địa như tôm sú, tôm chì, tôm thẻ chân trắng, tôm thẻ bạc tại các xã Đất Mới, Năm Căn, Tam Giang, Phan Ngọc Hiển.

SEANAMICO cho rằng, việc không đồng bộ giữa kế hoạch giám sát và thực tế thu mua, sản xuất, xuất khẩu vào EU đang đẩy các doanh nghiệp trong tỉnh nói chung và SEANAMICO nói riêng vào tình thế cực kỳ khó khăn: "hàng hóa không đủ điều kiện cấp chứng thư để xuất khẩu vào EU và các thị trường tương đương".

Đến thời điểm gửi đơn kiến nghị, SEANAMICO đã bị khách hàng châu Âu hủy 2 đơn hàng với tổng sản lượng 30.624 kg, tổng giá trị 773.256 USD (tương đương trên 20 tỷ đồng).

Ngoài ra, SEANAMICO còn 3 đơn hàng xuất khẩu với thời gian giao hàng cận kề (tổng sản lượng 48.624 kg, trị giá 949.632 USD tương đương trên 24 tỷ đồng) nhưng đang tồn kho chưa thể xuất khẩu.

Việc hàng hóa tồn kho kéo dài không chỉ phát sinh chi phí lưu kho của công ty mà còn tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm chất lượng sản phẩm, ảnh hưởng đến tiêu chuẩn xuất khẩu, đặc biệt đối với thị trường EU có yêu cầu rất khắt khe.

Nếu tình trạng chậm trễ kéo dài, các đơn hàng trên có nguy cơ rất cao sẽ bị khách hàng tiếp tục hủy, làm gia tăng thiệt hại lên mức cực kỳ nghiêm trọng và có nguy cơ mất khách hàng trong tương lai.

Các đại lý cung ứng nguyên liệu cho công ty cũng bị ảnh hưởng và thiệt hại lớn, do hiện tại đang vào mùa cao điểm thu hoạch tôm sú quảng canh nhưng công ty không thể thu mua nguyên liệu để sản xuất như mọi năm.

Tình trạng trên còn khiến công ty phải gánh thêm chi phí lãi vay ngân hàng, làm gia tăng áp lực tài chính, ảnh hưởng đến khả năng xoay vòng vốn và duy trì sản xuất.

Kiến nghị bổ sung đối tượng và phạm vi giám sát

Nhận thấy bất cập nêu trên, ngày 26/1/2026, SEANAMICO đã có tờ trình gửi Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường Cà Mau đề nghị bổ sung đối tượng và phạm vi giám sát năm 2026 là tôm sú, tôm chì, tôm thẻ chân trắng, tôm thẻ bạc tại các xã Đất Mới, Năm Căn, Tam Giang, Phan Ngọc Hiển.

Tuy nhiên, đến ngày 3/4, việc bổ sung vùng nuôi và đối tượng giám sát trong chương trình giám sát dư lượng của các cơ quan chức năng vẫn chưa được thực hiện hoàn tất.

Vì vậy, SEANAMICO có đơn kiến nghị đến UBND tỉnh Cà Mau và CASEP với mong muốn sớm có ý kiến với Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường để ưu tiên xử lý gấp hồ sơ bổ sung vùng nuôi của SEANAMICO và các doanh nghiệp thủy sản bị ảnh hưởng trong thời gian sớm nhất.

Đồng thời, chấp thuận cơ chế vận dụng linh hoạt theo địa giới hành chính cũ (trước ngày 1/7/2025) trong giai đoạn chờ đợi văn bản phê duyệt mới từ các cơ quan có thẩm quyền liên quan. Phía SEANAMICO cam kết tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Ngày 3/4, CASEP có văn bản khẩn kiến nghị Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) hỗ trợ tháo gỡ khó khăn về đối tượng và phạm vi giám sát dư lượng.

Tại văn bản kiến nghị, ông Nguyễn Văn Đô - Chủ tịch CASEP, cho biết chương trình giám sát dư lượng và chất độc hại trong sản phẩm động vật và thủy sản nuôi năm 2026 khu vực Nam bộ chưa đầy đủ.

Việc “bỏ sót” các đối tượng thủy sản gồm tôm sú, tôm thẻ bạc, tôm chì và tôm thẻ chân trắng tại các vùng trọng điểm ở Cà Mau, bao gồm Đất Mới, Năm Căn, Tam Giang, Tân Ân, Đất Mũi và Phan Ngọc Hiển dẫn đến hệ quả là nguồn tôm nguyên liệu thu mua từ các địa bàn nêu trên khi đưa vào chế biến không đủ điều kiện cấp chứng thư để xuất khẩu vào thị trường EU và các thị trường tương đương, gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp.

Ngày 4/4, Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) đã có công văn gửi Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, kiến nghị bổ sung vùng nuôi, đối tượng giám sát dư lượng năm 2026 vào cơ chế chuyển tiếp theo địa giới hành chính cũ để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.