Xung đột Trung Đông ảnh hưởng đến xuất khẩu gạo của Việt Nam

Chiều 24/3, tại TP Cần Thơ, Bộ Công Thương tổ chức hội nghị thúc đẩy xuất khẩu gạo năm 2026.

Ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cho biết, trong thời gian tới, hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam năm 2026 sẽ bị ảnh hưởng bởi xung đột Trung Đông.

Nguyên nhân khiến xung đột Trung Đông ảnh hưởng đến xuất khẩu gạo Việt Nam là do chi phí logistics quốc tế tăng (bảo hiểm tăng, thời gian vận chuyển kéo dài 10-15 ngày). Riêng chi phí vận chuyển trong nước tăng 20.000 – 30.000 đồng/tấn gạo.

Tình trạng thiếu hụt container rỗng phục vụ đóng hàng số lượng lớn gây khó khăn cho hoạt động xuất khẩu. Các hãng tàu thường xuyên điều chỉnh giá cước, thay đổi lịch trình hoặc cắt giảm một số tuyến vận chuyển đến khu vực Trung Đông, ảnh hưởng đến việc đặt chỗ tàu và container, cũng như tiến độ thực hiện một số hợp đồng xuất khẩu gạo.

Một số thương nhân phản ánh đã gặp khó khăn trong việc thực hiện hợp đồng do phải điều chỉnh tiến độ giao hàng, kéo dài thời gian thanh toán hoặc phát sinh chi phí bảo quản hàng hóa.

Các giao dịch mua bán với khách hàng tại khu vực Trung Đông và châu Phi cũng bị ảnh hưởng. Tương tự, một số khách hàng tại thị trường châu Á như Philippines đang gặp khó khăn do giá cước vận tải biển và các chi phí liên quan tăng cao.

Điều này khiến doanh nghiệp tạm hoãn một số đơn hàng, chờ phản hồi từ phía khách hàng và thận trọng hơn trong việc ký kết hợp đồng mới trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động.

Nguồn cung đầu vào bị siết chặt, tăng chi phí (phân bón, giá dầu), giá hạt nhựa phục vụ sản xuất bao bì tăng theo giá dầu và chi phí vận chuyển, khiến chi phí bao bì tăng khoảng 1.000 đồng/bao loại 50kg.

Xuất khẩu gạo Việt Nam tăng trưởng trong 2 tháng đầu năm 2026

Theo số liệu của Cục Hải quan cung cấp tại hội nghị, tính đến hết ngày 15/3, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt khoảng 1,74 triệu tấn, trị giá đạt khoảng 826,2 triệu USD (giá gạo xuất khẩu bình quân đạt 477,6 USD/tấn).

So với cùng kỳ năm 2025, tăng 2,3% về lượng, giảm 8,7% về trị giá (giá gạo xuất khẩu bình quân giảm 10,7%).

Thị trường xuất khẩu gạo trong 2 tháng đầu năm 2026 chủ yếu là Philippines (chiếm tỷ trọng 55,86% tổng lượng gạo xuất khẩu của cả nước, đạt 711.264 tấn, tăng 30% so với cùng kỳ năm 2025).

Đứng thứ 2 là thị trường Trung Quốc (chiếm khoảng 14% tổng xuất khẩu gạo của Việt Nam, đạt 178.165 tấn, tăng 143,7% so với cùng kỳ năm 2025). Tiếp đến là thị trường Ghana (chiếm khoảng 6,81% tổng lượng xuất khẩu gạo của cả nước, đạt 86.674 tấn, giảm 22,7% so với cùng kỳ năm 2025). Một số thị trường đạt sự tăng trưởng khác là Malaysia (tăng 155%), Úc (tăng 30,6%).

Một số thị trường sụt giảm so với cùng kỳ 2025: Hồng Kông (giảm 16,1%), Singapore (giảm 31,2%), Senegal (giảm 53,11%), Bờ Biển Ngà (giảm 68,5%), Indonesia (giảm 81,7%),...

Chủng loại gạo xuất khẩu của Việt Nam trong 2 tháng đầu năm 2026 chủ yếu là gạo trắng các loại (chiếm tỷ trọng lớn, đạt gần 60,4%; trong đó: gạo 5% là 55,76%, còn lại chủng loại gạo khác). Tiếp đến chủng loại gạo thơm các loại chiếm 25,98% tổng lượng xuất khẩu; đứng thứ 3 là gạo nếp chiếm 4,57% tổng lượng xuất khẩu.

Bộ Công Thương đánh giá, xuất khẩu gạo Việt Nam trong 2 tháng đầu năm 2026 tăng trưởng khoảng 2,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Theo đó, đáng chú ý nhất là sự quay trở lại của thị trường Philippines sau khi nước này dỡ bỏ lệnh tạm ngừng nhập khẩu gạo. Riêng Trung Quốc nhu cầu nhập khẩu gạo tăng cao để phục vụ nhu cầu trong dịp Tết nguyên đán là yếu tố hỗ trợ, giúp tăng lượng xuất khẩu gạo của Việt Nam cũng như giảm tải phần nào áp lực đối với giá gạo Việt Nam thời gian qua.

Tuy nhiên, tình hình xuất khẩu gạo ghi nhận sự sụt giảm từ khu vực thị trường châu Phi sau khi đạt được sự tăng trưởng ấn tượng trong năm 2025 như: thị trường Bờ Biển Ngà giảm 68,5%, thị trường Ghana giảm 22,7%.