Giá phân bón tăng, nông dân gánh chi phí ngày càng nặng

Tại nhiều địa phương, giá phân bón tăng đang tác động trực tiếp đến hiệu quả sản xuất của nông dân.

Khảo sát thị trường cho thấy, phân urê Cà Mau và Phú Mỹ hiện dao động 630.000-690.000 đồng/bao 50kg, tương đương 12.600-13.800 đồng/kg.

Phân DAP ở mức 1,1-1,3 triệu đồng/bao, kali khoảng 500.000-600.000 đồng/bao. Các dòng NPK phổ biến như 16-16-8 ở mức 700.000-820.000 đồng/bao, còn NPK 20-20-15 gần chạm 1 triệu đồng/bao.

Mức giá này đã tăng từ 5-10%, thậm chí có loại tăng hơn 15% so với trước đó, khiến chi phí đầu vào của nông dân đội lên đáng kể.

Đầu năm 2026, giá chanh ở tỉnh Tây Ninh duy trì ở mức cao. Cụ thể, chanh có hạt từ 18.000-20.000 đồng/kg, chanh không hạt từ 28.000-32.000 đồng/kg. Tuy nhiên, qua tháng 3, giá chanh bắt đầu giảm mạnh hơn 50%

Ông Đào Ngọc Hà, ngụ xã Thạnh Lợi (sáp nhập từ các xã Thạnh Hòa, Lương Bình và Thạnh Lợi), tỉnh Tây Ninh cho biết, gia đình trồng 3ha chanh không hạt. Mỗi vụ, ông sử dụng khoảng 20 bao urê, 15 bao DAP và 15 bao kali.

“Hiện giá phân bón tăng thêm từ 90.000-220.000 đồng/bao tùy loại, trong khi giá chanh lại giảm. Chi phí tăng mà đầu ra không cải thiện khiến người trồng rất áp lực”, ông Hà nói.

Theo đánh giá của các đơn vị kinh doanh vật tư nông nghiệp, nguyên nhân giá phân bón tăng chủ yếu do giá nguyên liệu đầu vào như urê, kali, phosphat tăng mạnh trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, chi phí vận chuyển, logistics tăng cùng với những biến động địa chính trị và việc một số quốc gia hạn chế xuất khẩu phân bón đã làm nguồn cung toàn cầu bị ảnh hưởng.

Giá phân bón tăng trong khi giá nông sản giảm khiến nhu cầu sử dụng có xu hướng co lại.

Theo ước tính, nếu đà tăng tiếp diễn, nhu cầu tiêu thụ trong nước có thể giảm xuống còn khoảng 1,6-1,7 triệu tấn, thấp hơn so với mức 1,8-1,9 triệu tấn trước đó. Điều này đồng nghĩa với việc nông dân phải cân nhắc giảm lượng phân bón, kéo theo nguy cơ ảnh hưởng đến năng suất cây trồng.

Một vấn đề đáng lo ngại khác là tình trạng phân bón giả, kém chất lượng có dấu hiệu len lỏi vào thị trường khi giá tăng cao. Nông dân nếu mua phải các sản phẩm này không chỉ mất tiền mà còn chịu thiệt hại kép do cây trồng sinh trưởng kém.

Doanh nghiệp chịu áp lực chi phí, đề xuất tăng công suất để giữ thị trường

Ở phía doanh nghiệp, giá phân bón tăng cũng kéo theo hàng loạt áp lực về chi phí sản xuất. Tại buổi làm việc mới đây của Bộ Công Thương với Hiệp hội doanh nghiệp phía Nam, ông Vũ Đình Tuấn - Trưởng phòng Kinh doanh, Công ty CP Phân bón Dầu khí Cà Mau cho biết, thị trường thế giới đang biến động mạnh do nguồn cung từ Trung Đông, khu vực chiếm khoảng 33% sản lượng urê toàn cầu, bị gián đoạn khi xảy ra xung đột.

Theo ông Tuấn, giá urê thế giới đã tăng tới 60%, riêng khu vực Trung Đông lên khoảng 700 USD/tấn, tương đương hơn 19.000 đồng/kg nếu quy đổi về Việt Nam. Điều này tạo áp lực lớn lên mặt bằng giá trong nước.

Không chỉ vậy, chi phí sản xuất của doanh nghiệp cũng tăng theo giá dầu. Giá khí (nguyên liệu chính để sản xuất phân đạm) được tính theo giá dầu, khiến chi phí biến động mạnh.

“Cứ mỗi 10 USD giá dầu tăng, chi phí của doanh nghiệp có thể tăng thêm khoảng 525 tỷ đồng”, ông Tuấn thông tin.

Chi phí logistics cũng leo thang khi vận tải quốc tế tăng 20-30%, trong nước tăng 15-20%. Một số tuyến vận chuyển qua các khu vực nhạy cảm bị gián đoạn khiến chi phí nhập khẩu các loại phân bón như kali, DAP tăng cao.

Dù chịu nhiều áp lực, các doanh nghiệp cho biết vẫn nỗ lực giữ giá ở mức thấp hơn so với thế giới.

Ông Vũ Khánh Thiện - Ban Kinh doanh Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí cho rằng, giá phân bón trong nước có độ trễ nhất định so với thế giới.

“Thời gian qua, giá thế giới tăng 40-50% nhưng trong nước chỉ tăng khoảng 20%. Doanh nghiệp cố gắng kìm giá để hỗ trợ nông dân”, ông Thiện nói.

Tuy nhiên, khi giá phân bón tăng cao, nguy cơ hàng giả, hàng kém chất lượng cũng gia tăng.

Theo ông Tuấn, đã xuất hiện tình trạng một số cơ sở nhập phân có hàm lượng đạm thấp, chỉ 20-21%, sau đó đóng gói thành urê 46% để bán ra thị trường.

Để hạn chế tình trạng này và đảm bảo nguồn cung, các doanh nghiệp đề xuất được vận hành nhà máy ở mức tối đa.

Theo ông Thiện, việc cho phép tăng công suất trong ngắn hạn sẽ giúp bổ sung nguồn hàng, góp phần bình ổn giá và hạn chế phân bón giả.

“Chúng tôi muốn tăng công suất để bù đắp thị trường, đồng thời tận dụng cơ hội xuất khẩu khi giá cao. Tuy nhiên hiện doanh nghiệp chỉ được vận hành đúng công suất thiết kế và đang tiếp tục giải trình với cơ quan chức năng để được xem xét”, ông Thiện cho biết.