Từ chương trình APFP, Hội Nông dân hỗ trợ “phần cứng” và “phần mềm” cho các HTX

Phát biểu khai mạc Hội thảo, bà Nguyễn Thị Việt Hà – Phó Trưởng ban Công tác Nông dân Trung ương Hội Nông dân Việt Nam nhấn mạnh, nông nghiệp, nông dân, nông thôn luôn là nền tảng chiến lược đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Phát triển nông nghiệp bền vững, xây dựng nông thôn hiện đại, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nông dân không chỉ là yêu cầu về kinh tế, xã hội, mà còn là nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa sâu sắc.

Những năm qua, Hội Nông dân Việt Nam giữ vai trò quan trọng, là tổ chức chính trị - xã hội đại diện cho giai cấp nông dân, là trung tâm, nòng cốt trong phong trào nông dân và xây dựng nông thôn mới. Hội có trách nhiệm tuyên truyền, vận động hội viên, nông dân phát huy vai trò chủ thể trong phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn; tham gia tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; đồng thời là cầu nối giữa nông dân với các cơ quan quản lý, các đối tác phát triển và thị trường trong quá trình hội nhập.

Một trong những hoạt động đó, Ban Thường vụ Trung ương Hội Nông dân Việt Nam đã giao Ban Đối ngoại và Hợp tác quốc tế trước đây, nay là Ban Công tác Nông dân làm đầu mối tham mưu, quản lý và triển khai thực hiện Chương trình Nông dân Châu Á - Thái Bình Dương và Dự án tăng cường khả năng phục hồi của các hộ nông dân trước ảnh hưởng của đại dịch Covid-19.

Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 gây đứt gãy chuỗi cung ứng và ảnh hưởng nặng nề đến đời sống người dân vùng khó khăn, chương trình đã chọn cách tiếp cận lấy nông dân làm trung tâm, hỗ trợ dựa trên chính các sáng kiến thực tế từ cơ sở để khơi dậy nội lực và trách nhiệm của người thụ hưởng.

Báo cáo kết quả thực hiện dự án tại Việt Nam giai đoạn 2021-2025, đại diện Ban Quản lý dự án cho biết: Dự án được triển khai trên phạm vi địa lý rộng, tập trung vào các vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số và điều kiện kinh tế khó khăn.

Sau gần 5 năm triển khai, Chương trình, Dự án đã trực tiếp hỗ trợ tài chính, kỹ thuật cho 14 mô hình HTX, tổ hợp tác đại diện cho các ngành hàng chủ lực của địa phương như: dược liệu, chè San tuyết, mật ong bạc hà, lúa gạo đặc sản, chăn nuôi an toàn sinh học và gia vị (tiêu, quế). Chương trình, Dự án đã tiếp cận hỗ trợ tổng số 48 HTX, tổ hợp tác, chi hội nông dân nghề nghiệp với sự tham gia của 2.308 hội viên nông dân.

Hạng mục hỗ trợ của dự án khá đa dạng, bao gồm cả hỗ trợ “phần cứng” và “phần mềm”, bao phủ các khía cạnh về sản xuất, chế biến, thương mại. Trong đó, ba hạng mục hỗ trợ chiếm kinh phí nhiều nhất là máy móc, trang thiết bị, thiết kế và in ấn bao bì, nhãn mác và tập huấn kĩ thuật.

Trung bình mỗi HTX nhận được khoản hỗ trợ khoảng 350 triệu đồng, cao hơn mức giới hạn dự kiến ban đầu. Cơ cấu hỗ trợ tập trung mạnh vào "phần cứng" như máy móc, thiết bị và bao bì nhãn mác chiếm gần 75% tổng vốn. Các hỗ trợ "phần mềm" như tập huấn kỹ thuật, kết nối, tiếp cận thị trường, đăng ký mã số mã vạch và chứng nhận chất lượng chiếm 25% còn lại.

HTX nâng giá trị gạo hữu cơ gấp đôi, tinh dầu tăng công suất 30 lần nhờ dự án APFP

Những can thiệp này đã mang lại sự bứt phá rõ rệt về năng suất và hiệu quả kinh tế cho người nông dân. Điển hình như HTX Dinh Trạm ở tỉnh Quảng Bình (cũ) nay là tỉnh Quảng Trị đã tăng công suất chế biến tinh dầu gấp 30 lần và giảm chi phí sản xuất tới 50% nhờ máy móc hiện đại.

Hay như HTX Duy Tân ở TP Hải Phòng đã khắc phục được tình trạng gạo gãy vỡ, giúp hạt gạo sáng bóng và đẹp mã hơn. Đặc biệt, giá trị sản phẩm được nâng cao đáng kể, như trường hợp HTX Triệu Phong ở tỉnh Quảng Trị đã tăng giá bán gạo hữu cơ từ 12.000 đồng lên 26.000 đồng/kg nhờ định vị thương hiệu thành công.

Bên cạnh những thành tựu, tại hội thảo các đại biểu cũng sôi nổi thảo luận, thẳng thắn nhìn nhận các bài học kinh nghiệm về tính tương thích của công nghệ với hạ tầng địa phương và áp lực tài chính để duy trì các chứng nhận quốc tế sau khi dự án kết thúc.

Tại hội thảo, lãnh đạo Hội Nông dân tỉnh Quảng Trị đề xuất cần chuyển dịch tư duy từ hỗ trợ theo phong trào sang hỗ trợ theo chuỗi giá trị và nhu cầu thực tế, đồng thời tăng cường vai trò đồng hành, giám sát xuyên suốt của Hội thay vì chỉ kết nối ban đầu.

Các đại biểu tham quan các sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của các HTX tại Hội thảo tổng kết Chương trình Nông dân Châu Á - Thái Bình Dương (APFP), Dự án tăng cường khả năng phục hồi của các hộ nông dân trước ảnh hưởng của đại dịch Covid-19.

Phát biểu tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Quý - Giám đốc HTX nông sản sạch Duy Tân, TP Hải Phòng cũng đã chia sẻ về lợi ích của dự án mang lại nhờ phát triển kinh tế tập thể gắn với phục tráng giống lúa nếp cái hoa vàng bản địa.

Bà Quý chia sẻ: Nhờ sự quan tâm của Hội Nông dân các cấp, HTX đã nhận được sự hỗ trợ đồng bộ của Dự án APFP, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam đối với các khâu trọng yếu - từ tập huấn kỹ thuật canh tác, hỗ trợ sơ chế (máy xát), bảo quản (máy hút chân không) đến hoàn thiện bao bì, nhãn mác, đăng ký chứng nhận OCOP cho sản phẩm đã tạo động lực bứt phá mạnh mẽ cho sự phát triển của HTX.

“Những hỗ trợ đã giúp chúng tôi khắc phục nhược điểm về hình thức và chất lượng sản phẩm: Giải quyết triệt để tình trạng gạo gãy, lẫn sạn, kém bóng và tỷ lệ thu hồi thấp khi phải thuê dịch vụ xát bên ngoài. Tăng tỷ lệ thu hồi gạo thành phẩm từ 68% lên 72%, hạt gạo sạch tấm, bóng và đẹp đều hơn. Việc đầu tư vào bao bì, tem nhãn, chứng nhận giúp sản phẩm chuyên nghiệp hơn, thâm nhập tốt vào thị trường bán lẻ, phân khúc quà biếu và khách hàng cao cấp, thay vì chỉ dừng lại ở kênh bán buôn truyền thống qua thương lái”, bà Quý nói.

Từ những kết quả đạt được, bà Nguyễn Thị Quý - Giám đốc HTX nông sản sạch Duy Tân bày tỏ mong muốn Trung ương Hội Nông dân Việt Nam tiếp tục hỗ trợ quảng bá sản phẩm và xúc tiến thương mại. “Điều này sẽ giúp các HTX yên tâm mở rộng vùng nguyên liệu, bảo tồn giống bản địa và đảm bảo thu nhập bền vững cho người nông dân trong tương lai”, bà Quý nói.

Phát huy những kết quả đạt được, giai đoạn mới, Chương trình Nông dân Châu Á - Thái Bình Dương (APFP) tiếp tục hỗ trợ cải thiện sinh kế cho các nông hộ, đồng thời thúc đẩy canh tác bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trong đó sẽ có 5 điểm mới trong cách tiếp cận: Đó là nâng cao năng lực theo hướng chuyên nghiệp hoá đội ngũ nhân sự HTX; mở rộng nông nghiệp sinh thái; củng cố chuỗi giá trị gắn với cụm liên kết, mở rộng thành viên và mạng lưới; ưu tiên 1-2 chuỗi giá trị phù hợp nhu cầu thị trường EU.