Sản phẩm chuối của người dân Mường Khương được xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Ảnh: Mùa Xuân

Nhận thấy cây chuối đem lại hiệu quả kinh tế cao, bà con nông dân đã tích cực mở rộng diện tích, đưa tổng diện tích cây chuối của xã Mường Khương lên hơn 1.000ha.

Loại cây cho thu tiền từ quả tới lá

Hơn 11 năm trồng chuối, ông Giàng Sử Hòa ở xã Mường Khương nhận thấy, cây chuối mang lại lợi ích kinh tế cao hơn hẳn nhiều loại cây nông nghiệp truyền thống khác.

“Nhà mình có gần 4ha trồng chuối, với trên 7.000 cây cho thu hoạch trong năm. Làm chuối nhàn hơn, mà thu nhập cao hơn hẳn trồng ngô, sắn. Chuối chăm sóc tốt có thể thu nhập bình quân 300 triệu đồng/năm sau khi trừ chi phí. Ngoài nguồn thu từ quả, chuối còn có thêm nguồn thu từ sản phẩm phụ, chẳng hạn như thân chuối hoặc lá chuối. Năm nay mình bán lá khô cũng được 18.000 - 20.000 đồng/kg” - ông Hòa nêu vài con số khiến nhiều người không khỏi ngạc nhiên.

Việc thu hái lá chuối khá nhẹ nhàng nên phụ nữ và người cao tuổi cũng làm được. Lựa những lá chuối khô gục xuống, người thu lượm chỉ cần lấy dao rọc theo cuống là đã có 200 - 300 gam lá khô, với 3 - 4 lá đã được 1kg lá khô.

Đặc biệt là với mô hình trồng chuối, gia đình ông Hòa có thể làm kinh tế ngay tại nhà, không phải bươn chaải đi nơi khác kiếm sống. Kết hợp với chăn nuôi trâu, bò, gà, lợn, vợ chồng ông có đủ nguồn thu để phục vụ sinh hoạt, lại có của ăn, của để.

Chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc chuối, ông Hòa cho biết, giai đoạn đầu ông dùng phân vi sinh, phân chuồng ủ hoai mục (tận dụng nguồn phân gia súc để tự ủ), kết hợp với phân bón NPK và ít đạm, lân.

Một năm có thể bón 2-4 lần. Thời kỳ cây chuối chuẩn bị ra hoa, cần phải làm cỏ thường xuyên, phải dọn sạch gốc chuối rồi mới bón phân. Khi cây chuối ra quả nên bọc túi vào buồng chuối để không bị sâu, bọ phá hỏng.

Hiện sản phẩm chuối của nhà ông Hòa chủ yếu bán sang Trung Quốc, một phần bán trong nước. Giá bán ngày thường bình quân từ 10.000 – 16.000 đồng/kg, dịp Tết có giá cao hơn, dao động từ 25.000 – 30.000 đồng/kg.

Anh Ly Vần Củi ở thôn Cốc Ngù, xã Mường Khương cho biết, sau thời gian dài gắn bó với cây sắn, ngô nhưng hiệu quả kinh tế thấp, gần 2 năm nay, gia đình anh đã chuyển đổi sang trồng chuối.

Gia đình anh được Nhà nước hỗ trợ trồng 1.000 gốc chuối tiêu hồng từ năm 2023. Sau khoảng hơn 1 năm chăm sóc, đến nay vườn chuối đã cho thu hoạch. Hiện gia đình đã bán được 3 tấn quả chuối tươi, thu về khoảng 30 triệu đồng, hết vụ năm nay sẽ thu thêm 10 tấn quả chuối tươi nữa.

Tranh thủ thời tiết nắng ráo, gia đình anh Sùng Vần Hoà cùng mọi người mang dụng cụ lên nương để thu hoạch chuối. Anh Hoà phấn khởi cho biết: Gia đình tôi trồng 4.000 gốc chuối từ năm 2023, sau hơn 1 năm trồng, chuối phát triển tốt và đã cho thu hoạch. Hiện gia đình đã thu được gần 3 tấn buồng chuối, với giá bán 9.000 – 15.000 đồng/kg quả chuối tươi, thu về gần 30 triệu đồng.

Dự kiến hết vụ năm nay, gia đình anh Hòa sẽ thu được hơn 30 tấn chuối, dự kiến thu về gần 300 triệu đồng. Nhờ trồng cây chuối, cuộc sống gia đình anh và nhiều hộ dân khác trong thôn đã khá giả hơn hẳn so với trồng cây ngô, sắn trước đây.

Từ cây trồng phụ thành cây chủ lực

Ban đầu, cây chuối được người dân các thôn trên địa bàn xã Mường Khương đưa vào trồng chỉ với vài ha. Hơn chục năm trước, cây chuối mới được xem là cây trồng phụ, bà con trồng để phục vụ nhu cầu ăn uống trong gia đình. Lúc nhiều thì mang bán lẻ tại các chợ hoặc bán cho thương lái với giá dao động khoảng 4.000 - 10.000 đồng/nải.

Mấy năm gần đây, nhận thấy loại cây trồng này nếu được chăm sóc tốt thì cho năng suất, chất lượng và thu nhập cao hơn hẳn so với cây ngô, cây sắn nên nhiều hộ dân đã tích cực trồng, nhân rộng diện tích.

Hiện nay, nhiều nông dân tại Mường Khương đã liên kết sản xuất với doanh nghiệp thu mua, nhờ đó đầu ra được đảm bảo, các hộ tham gia chuỗi liên kết cũng được hướng dẫn quy trình sản xuất để tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, xuất khẩu sản lượng lớn sang thị trường Trung Quốc.

Trước hiệu quả kinh tế từ việc trồng chuối, năm 2025 xã Mường Khương đã thực hiện quy hoạch vùng phát triển cây chuối và vận động nhân dân trồng mới 200ha tại các thôn như Nậm Pản, Lao Hầu, Sín Chải, Sấn Pản, Mào Phìn, Lùng Phìn A, Cốc Râm…, nâng tổng diện tích trồng cây chuối mô trên địa bàn xã lên gần 1.000ha. Từ đầu năm đến nay, diện tích chuối trồng mới đã được bà con trong xã trồng rải rác được gần 160ha.

Để đảm bảo cho cây chuối sinh trưởng, phát triển tốt, các bộ khuyến nông xã đã trực tiếp hướng dẫn cho bà con nông dân về kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh để đảm bảo cho cây có tỷ lệ sống cao, phát triển tốt.

Chỉ tính trong 8 tháng qua, sản lượng chuối của xã đạt gần 13.300 tấn, giá trị sản lượng đạt trên 93 tỷ đồng – trở thành một trong những cây trồng chủ lực trên địa bàn xã Mường Khương. Cũng nhờ cây chuối mà người dân Mường Khương tăng thêm thu nhập, giảm tỷ lệ hộ nghèo, từng bước thay đổi diện mạo nông thôn mới của xã.