Cán bộ kỹ thuật đang đo mực nước trên ruộng tại xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An. Ảnh: TTKN Nghệ An

Tại Hội nghị công bố Đề án "Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2050", do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức mới đây, ông Vũ Ngọc Châu, cán bộ cao cấp quản lý dự án nông nghiệp và tài nguyên thiên nhiên - Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cho biết, tín chỉ carbon, loại "hàng hóa mới" có thể được tạo ra từ việc giảm phát thải trong sản xuất nông nghiệp. ADB sẵn sàng tham gia mua tín chỉ carbon nếu Việt Nam hình thành được cơ chế giao dịch minh bạch, có tính khả thi và bền vững.

ADB sắp tới phê duyệt dự án hỗ trợ kỹ thuật về sản xuất lúa gạo cho khu vực này, trong đó Việt Nam được coi là điểm trọng tâm nhờ lợi thế canh tác và cam kết phát thải ròng bằng 0. "Dư địa hợp tác giữa ADB và Đề án trồng trọt giảm phát thải là rất lớn", theo ông Châu.

Tuy nhiên, đại diện ADB cũng lưu ý, để thu hút được các tổ chức tài chính quốc tế, Việt Nam cần sớm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho thị trường carbon.

Khi có khung pháp lý rõ ràng, các đối tác như ADB mới có thể tham gia sâu hơn, không chỉ trong trồng trọt mà cả trong lĩnh vực lâm nghiệp, nơi có tiềm năng lớn về hấp thụ carbon.

Từ thực tiễn hợp tác với ngành nông nghiệp, ông Vũ Ngọc Châu cũng đề nghị Bộ NN&MT tiếp tục cải thiện thời gian phê duyệt cơ chế tài chính, góp phần giúp ADB tham gia tích cực hơn vào đề án.

Trước đó, một nhóm chuyên gia hỗ trợ kỹ thuật cho Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đưa ra tính toán: Việc tham gia bán tín chỉ carbon trên thị trường quốc tế có thể mang lại cho Việt Nam nguồn thu 1,9 tỷ USD, đóng góp 0,3% vào tăng trưởng GDP hàng năm.

Mức 47 USD mỗi tín chỉ được tính theo kịch bản giá cao, mức trần tỷ lệ bán quốc tế ở mức 70% với 56 biện pháp tạo tín chỉ carbon hợp lệ.

Còn với kịch bản giá mỗi tín chỉ ở mức thấp (20,5 USD) và trung bình (33,8 USD), nguồn thu lần lượt ở mức 600 triệu USD và 1,2 tỷ USD, gồm thuế, phí giao dịch.

Thứ trưởng Bộ NN&MT Hoàng Trung khẳng định, những đóng góp và cam kết đồng hành của các ngân hàng, tổ chức quốc tế như FAO, World Bank, IRRI, GIZ, UNDP đóng vai trò quan trọng trong tiến trình chuyển đổi nông nghiệp xanh của Việt Nam.

Về huy động nguồn lực, Bộ NN&MT sẽ có cuộc họp thảo luận với sự tham gia của cơ quan nhà nước, đối tác quốc tế có những dự án đã được phê duyệt và sắp phê duyệt, đặc biệt là nguồn lực xã hội hóa từ doanh nghiệp, hiệp hội cùng chung tay đóng góp bền vững.

Theo Thứ trưởng, quá trình xây dựng hệ thống đo đạc - giám sát giảm phát thải trong quá trình xây dựng Đề án được giao cho đơn vị đầu ngành, chủ trì là các viện nghiên cứu trực thuộc Bộ. Sau khi có quy trình giám sát - đo đạc thì sẽ triển khai mô hình trao đổi tín chỉ và kết nối tham gia thị trường carbon.

Bộ NN&MT chỉ đạo Cục Biến đổi khí hậu, trước 2028 thí điểm trao đổi carbon nội địa, trên cơ sở đó tham gia trao đổi carbon quốc tế. “Cần phải bán được, khơi thông được thị trường nông sản phát thải thấp cho người dân”, Thứ trưởng Trung nói.

Ngoài ra, về các nhóm cây trồng trong đề án sẽ ưu tiên dựa trên tiêu chí: diện tích, tiềm năng giảm phát thải, nhưng không giới hạn mà tập trung vào lợi thế sẵn có, dựa vào kết quả từ 5 nhóm cây được đề xuất trong Đề án.

"Đề án "Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2050" không đơn thuần là một chương trình của Bộ, mà là một bản hành động quốc gia, chứng thực của nông nghiệp Việt Nam trước thế giới về trách nhiệm trước biến đổi khí hậu, về con đường phát triển xanh", Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh.