Ông Phan Văn Thà kiểm tra vườn sầu riêng 5 năm tuổi đang cho trái tại ấp Thạnh Trung, xã Tân Biên, tỉnh Tây Ninh.

Mô hình cải tiến kỹ thuật canh tác sầu riêng theo hướng thuận tự nhiên của ông Phan Văn Thà tại xã Tân Biên, tỉnh Tây Ninh với quy mô 50 ha, trong đó có 15 ha đang cho trái, đã và đang chứng minh hiệu quả vượt trội so với nhiều mô hình sản xuất trên địa bàn.

Xã Tân Biên có đặc điểm thổ nhưỡng chủ yếu là đất xám bạc màu, đất cát hoặc cát pha thịt – những loại đất có hàm lượng dinh dưỡng thấp và khả năng giữ nước kém. Trước đây, việc trồng sầu riêng tại địa phương gặp nhiều khó khăn do cây dễ bị thiếu ẩm, suy dinh dưỡng và phát sinh sâu bệnh. Đặc biệt, hiện tượng chết đọt sau thu hoạch xảy ra khá phổ biến, khiến cây suy yếu, giảm năng suất và gây thiệt hại kinh tế cho người trồng.

Trước thực tế đó, với kinh nghiệm nhiều năm gắn bó với mảnh đất của gia đình, ông Phan Văn Thà đã mạnh dạn chuyển đổi dần diện tích 50 ha đất trước đây trồng các loại cây như cao su, bưởi, chôm chôm… sang trồng sầu riêng theo hướng thuận tự nhiên và bước đầu đạt hiệu quả khả quan.

Theo ông Thà, để mô hình trồng sầu riêng theo hướng thuận tự nhiên đạt hiệu quả bền vững, cần tuân thủ nguyên tắc “nuôi đất trước, nuôi cây sau”, đồng thời hạn chế tối đa việc phụ thuộc vào phân bón hóa học.

Do đặc điểm đất đai của gia đình chủ yếu là đất cát pha, nghèo dinh dưỡng, hàm lượng hữu cơ thấp, ông Thà đã nghiên cứu áp dụng kỹ thuật cải tạo đất bằng cách “lên liếp” kết hợp “đào mương cạn” hợp lý. Giải pháp này không chỉ giúp cây phát triển tốt, hạn chế đổ ngã mà còn tạo thuận lợi trong quá trình chăm sóc và thu hoạch.

Ngoài ra, ông chú trọng sử dụng phân hữu cơ như phân bò đã qua xử lý, phân hữu cơ vi sinh kết hợp với nấm đối kháng để cải tạo đất. Đồng thời, xây dựng hệ sinh thái cân bằng giữa “cây – đất – cỏ” theo hướng tự nhiên, góp phần tăng hàm lượng hữu cơ, giúp đất tơi xốp, giữ ẩm tốt, hạn chế sốc nhiệt trong mùa nắng, giảm công tưới và hạn chế rửa trôi dinh dưỡng, từ đó nâng cao khả năng chống chịu sâu bệnh cho cây.

Công tác quản lý nước được thực hiện linh hoạt theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây. Vào mùa mưa, vườn được thiết kế hệ thống thoát nước hiệu quả nhằm tránh ngập úng; trong mùa nắng, duy trì độ ẩm ổn định, không để cây bị sốc nước. Sau mỗi vụ thu hoạch, ông tiến hành cắt tỉa cành, bón phân phục hồi và bổ sung trung, vi lượng giúp cây nhanh chóng ra đọt mới khỏe mạnh.

Nhờ áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật trong thiết kế, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Vườn sầu riêng của ông Thà đã phát huy nhiều ưu điểm vượt trội. Cây sinh trưởng tốt, bộ rễ phát triển mạnh, tỷ lệ sâu bệnh giảm đáng kể. Năng suất và chất lượng trái được nâng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường, đặc biệt là xu hướng tiêu dùng nông sản an toàn.

Có thể thấy, mô hình canh tác sầu riêng theo hướng thuận tự nhiên của ông Phan Văn Thà là hướng đi phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng tại xã Tân Biên. Đây là kinh nghiệm thực tiễn quý cần được ngành nông nghiệp địa phương tiếp tục tuyên truyền, nhân rộng, góp phần phát triển nền nông nghiệp xanh, hiệu quả và bền vững trên địa bàn tỉnh.