Đại sứ Việt Nam tại Cuba-Lê Quang Long (ngoài cùng bên phải) thăm, tìm hiểu kết quả triển khai Dự án Hợp tác Việt Nam-Cuba phát triển sản xuất lúa gạo giai đoạn 2019-2023 (giai đoạn 5) tại Nông trường José Martí, huyện Calimete, tỉnh Matanzas. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Cuba).

Dự án Hợp tác Việt Nam-Cuba phát triển sản xuất lúa gạo giai đoạn 2019-2023 không chỉ mang lại những tác động tích cực về mặt kỹ thuật và sản xuất, mà còn là biểu tượng sinh động cho tình hữu nghị bền chặt, sự chia sẻ và hợp tác hiệu quả giữa hai nước trong bối cảnh còn nhiều khó khăn và thách thức toàn cầu.

Ngày 10/6/2025 (giờ địa phương), Đại sứ Việt Nam tại Cuba Lê Quang Long đã đến thăm và tìm hiểu kết quả triển khai Dự án Hợp tác Việt Nam-Cuba phát triển sản xuất lúa gạo giai đoạn 2019-2023 (giai đoạn 5) tại Nông trường José Martí, huyện Calimete, tỉnh Matanzas.

Đây là một trong những địa điểm đại diện cho các mô hình trồng lúa ở Cuba đang được triển khai trong khuôn khổ dự án, bao gồm các tỉnh: Matanzas, Pinar del Rio, Artemisa, Mayabeque, Cienfuegos, Villa Clara, San Spiritus, Ciego de Avila, Camaguey, Holguin, Granma và Las Tunas.

Dự án trồng lúa ở Cuba ban đầu dự kiến kết thúc vào cuối năm 2023, tuy nhiên do gián đoạn kéo dài gần hai năm bởi đại dịch Covid-19, Chính phủ hai nước đã nhất trí kéo dài thời gian thực hiện đến năm 2025.

Quyết định này phản ánh sự quan tâm sâu sắc và liên tục của cả hai bên trong việc thúc đẩy hợp tác nông nghiệp và bảo đảm an ninh lương thực cho Cuba.

Theo thông tin từ Ban Quản lý dự án và đánh giá của các nhà sản xuất Cuba được ghi nhận trong quá trình thị sát, dự án đã đạt được một số kết quả tích cực, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản xuất lúa so với mặt bằng chung trong nước.

Trong toàn bộ giai đoạn từ năm 2020 đến 2024, tại tất cả các vùng triển khai, các mô hình trồng lúa ở Cuba đã được thực hiện với quy mô và hiệu quả khác nhau.

Mô hình sản xuất lúa giống "siêu nguyên chủng" (mô hình 1) đã được triển khai trên diện tích hơn 32.800ha, đạt 164% so với kế hoạch ban đầu, với năng suất lúa giống trung bình đạt 5,91 tấn/ha, thu được khoảng 220 tấn lúa giống.

Mô hình sản xuất lúa giống "nguyên chủng" (mô hình 2) đạt diện tích hơn 783ha, vượt gần 280% kế hoạch, cho năng suất lúa giống nguyên chủng đạt trung bình 5,75 tấn/ha và tổng sản lượng hơn 4.500 tấn.

Mô hình sản xuất lúa giống "xác nhận I" (mô hình 3) được triển khai trên khoảng 1.550ha, đạt hơn 155% mục tiêu, với năng suất lúa giống xác nhận I đạt trung bình 5,16 tấn/ha, thu về hơn 8.000 tấn sản phẩm.

Trong khi đó, mô hình "thâm canh hai vụ" (mô hình 4) được triển khai trên gần 9.850ha, đạt hơn 102% kế hoạch, với năng suất lúa thâm canh 2 vụ đạt trung bình 8,58 tấn/ha/năm, tổng sản lượng cả 2 vụ là hơn 42.000 tấn.

Đáng chú ý, riêng trong vụ đông năm 2024-2025, năng suất lúa của mô hình thâm canh đạt 11,16 tấn/ha/năm, với hai vụ canh tác, cao gấp 3 đến 4 lần mức trung bình toàn quốc.

Mô hình "mở rộng sản xuất" (mô hình 5), với quy mô lớn nhất, đã đạt diện tích gần 76.000ha, tương đương 95% kế hoạch dự án.

Dù năng suất lúa trung bình chỉ đạt 3,16 tấn/ha, nhưng vẫn cao hơn mức bình quân toàn quốc hơn 1 tấn/ha, tổng sản lượng thu được vượt 240.000 tấn. Riêng trong vụ đông 2024-2025, diện tích gieo cấy lúa ở Cuba của mô hình này đạt hơn 5.700ha.

Về hạ tầng kỹ thuật, công tác cải tạo đồng ruộng đã ghi nhận nhiều bước tiến rõ rệt. Cụ thể, hơn 4.700ha đã được san phẳng bằng công nghệ laser, hơn 3.400ha được san lấp thủ công.

Hệ thống thủy lợi được củng cố thông qua việc xây dựng và cải tạo hơn 2.750km bờ kè, gần 6.000km kênh mương và 594 công trình thủy nông, bảo đảm cấp nước ổn định cho sản xuất.

Trong lĩnh vực đào tạo, dự án đã tổ chức hơn 3.398 hoạt động hướng dẫn kỹ thuật trồng lúa cho cán bộ, nông dân Cuba, tiếp cận trực tiếp với hơn 29.000 nông dân trồng lúa Cuba, nhà sản xuất và kỹ thuật viên người Cuba.

Nhiều đoàn chuyên gia và học viên Cuba cũng đã được cử sang Việt Nam để trao đổi kinh nghiệm trồng lúa và tiếp thu kiến thức thực tiễn từ các mô hình trồng lúa Việt Nam.

Theo phía Cuba, đến nay đã có tổng cộng 25 giống lúa được đưa vào sản xuất tại các vùng dự án. Trong đó, 4 giống lúa đã đạt tiêu chuẩn đăng ký chính thức và được đặt tên là "ViBa" - viết tắt của Việt Nam và Cuba, thể hiện tình đoàn kết giữa hai quốc gia.

Tổng giá trị nhập khẩu thiết bị và vật tư phục vụ triển khai dự án Hợp tác Việt Nam-Cuba phát triển sản xuất lúa gạo giai đoạn 2019-2023 ước tính vượt 17 triệu USD, góp phần nâng cao hiệu quả và tính bền vững trong hoạt động sản xuất.

Trong chuyến thăm cánh đồng Cuba trồng lúa thuộc Dự án Hợp tác Việt Nam-Cuba phát triển sản xuất lúa gạo giai đoạn 2019-2023, Đại sứ Việt Nam tại Cuba-Lê Quang Long đánh giá cao những nỗ lực của các chuyên gia nông nghiệp Việt Nam và Ban Quản lý dự án trong việc chuyển giao kỹ thuật trồng lúa cho Cuba, cải tạo hạ tầng sản xuất và hỗ trợ người dân Cuba trồng lúa.

Nhấn mạnh ý nghĩa to lớn của Dự án hợp tác sản xuất lúa gạo Việt Nam-Cuba được triển khai tại huyện Calimete nói riêng và Cuba nói chung, Đại sứ Lê Quang Long cho rằng, dự án thí điểm về hợp tác phát triển cây có hạt, cụ thể là cây lúa là một hình mẫu hiệu quả cần được nhân rộng trong tương lai.

Đại sứ Lê Quang Long khẳng định, Chính phủ hai nước Việt Nam và Cuba luôn sẵn sàng, tạo mọi điều kiện thuận lợi để dự án này tiếp tục phát triển và đóng góp vào nhiệm vụ bảo đảm an ninh lương thực của Cuba.

Dự án Hợp tác Việt Nam-Cuba phát triển sản xuất lúa gạo giai đoạn 2019-2023 không chỉ mang lại những tác động tích cực về mặt kỹ thuật và sản xuất, mà còn là biểu tượng sinh động cho tình hữu nghị bền chặt, sự chia sẻ và hợp tác hiệu quả giữa hai dân tộc trong bối cảnh còn nhiều khó khăn và thách thức toàn cầu.