An Giang chỉ đạo xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, đẩy giá vật tư nông nghiệp lên cao bất hợp lý. Ảnh: Hồng Cẩm

Ngày 15/4, UBND tỉnh An Giang tổ chức Hội nghị sơ kết sản xuất, tiêu thụ lúa vụ Đông Xuân 2025-2026 và triển khai giải pháp vụ Hè Thu 2026. Đây không chỉ là dịp nhìn lại những kết quả đạt được mà còn là diễn đàn để các bên bày tỏ những trăn trở trong chuỗi liên kết tam nông.

Lợi nhuận kép từ những cánh đồng phát thải thấp

Bà Nguyễn Thị Lê, Phó Chi Cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV tỉnh An Giang cho biết, vụ Đông Xuân 2025-2026, nông dân An Giang đã có một mùa vụ thắng lợi rực rỡ. Với diện tích xuống giống đạt hơn 503.563ha, năng suất trung bình ước đạt 7,8 tấn/ha, vượt xa kế hoạch đề ra. Đáng chú ý, tỷ lệ lúa chất lượng cao hiện chiếm tới 73,55% sản lượng, minh chứng cho sự chuyển dịch mạnh mẽ về tư duy canh tác.

Đặc biệt, tại An Giang, Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp đạt hiệu quả kinh tế rõ rệt so với cách làm truyền thống, nông dân tham gia mô hình đã giảm được khoảng 67kg giống/ha, kéo theo chi phí sản xuất giảm từ 4-5 triệu đồng mỗi ha. Kết quả là lợi nhuận thực tế cao hơn bên ngoài từ 3,6-5,3 triệu đồng/ha.

Cái được lớn nhất chính là môi trường, đại diện HTX Nông nghiệp Tây Phú chia sẻ, dù ban đầu nông dân còn bỡ ngỡ với quy trình sản xuất giảm phát thải, nhưng khi thấy lúa ít sâu bệnh, chi phí phân thuốc giảm, bà con đã hoàn toàn tin tưởng đồng hành.

Bên cạnh những kết quả đạt được, tỉnh An Giang cũng đã thẳng thắn nhìn nhận về những hạn chế, đó là sản xuất nông nghiệp đối mặt chi phí tăng cao (giá xăng, giá dầu, giá phân bón tăng); liên kết sản xuất giữa hợp tác xã nông nghiệp với doanh nghiệp vẫn còn hạn chế, thiếu bền vững; biến đổi khí hậu, hạn hán, xâm nhập mặn vẫn còn diễn biến rất phức tạp…

Khơi thông dòng vốn và bình ổn "hậu cần" cho sản xuất

Để Đề án không chỉ dừng lại ở mô hình thí điểm, vai trò của "bà đỡ" tài chính và ngành hậu cần công thương trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Hoàng, Phó Giám đốc Agribank Chi nhánh An Giang đại diện các chi nhánh Agribank trên địa bàn tỉnh khẳng định Agribank luôn xác định lúa gạo là ngành hàng ưu tiên hàng đầu. Với vai trò chủ lực trong tín dụng "tam nông", Agribank không chỉ cung ứng vốn mà còn là đòn bẩy thúc đẩy liên kết chuỗi.

Tính đến ngày 31/3, tổng dư nợ toàn tỉnh đạt 62.248 tỷ đồng, trong đó dư nợ lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đạt 40.646 tỷ đồng, chiếm 65,3% tổng dư nợ. Riêng lĩnh vực trồng lúa, dư nợ đạt 13.733 tỷ đồng, chiếm 22,1% tổng dư nợ; số lượng khách hàng: 26.023 khách hàng. Đối với Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, doanh số cho vay là 118,6 tỷ đồng, dư nợ 98,9 tỷ đồng, cho 88 khách hàng vay.

Tuy nhiên, đại diện các Chi nhánh Agribank trên địa bàn tỉnh An Giang cũng kiến nghị cần sớm hoàn thiện cơ chế pháp lý về đăng ký giao dịch bảo đảm đối với tài sản trên đất nông nghiệp (như nhà kho, nhà màng) để các HTX dễ dàng tiếp cận nguồn vốn ưu đãi hơn.

Ở góc độ quản lý thị trường, ngành công thương tỉnh An Giang cam kết giữ vai trò then chốt trong việc bình ổn giá các mặt hàng đầu vào. Trước biến động khó lường của giá xăng dầu và vật tư nông nghiệp, bà Nguyễn Duy Linh Thảo, Phó Giám đốc Sở Công Thương An Giang, cho biết sẽ phối hợp điều hành linh hoạt nguồn cung năng lượng, không để xảy ra tình trạng đứt gãy cung ứng điện, xăng dầu phục vụ bơm tưới và thu hoạch.

Tháo gỡ "nút thắt" thể chế để bền vững hơn

Phát biểu tại hội nghị, ông Phạm Thái Bình, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An thẳng thắn chỉ ra "nút thắt" lớn nhất hiện nay là các dự án vùng lúa liên kết cụ thể vẫn chưa được địa phương phê duyệt chính thức.

"Khi chưa có quyết định phê duyệt, doanh nghiệp và nông dân thiếu cơ sở pháp lý để đầu tư bài bản, ngân hàng cũng không có căn cứ để giải ngân vốn cho vay chuỗi giá trị. Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp của cả vùng nói chung, 350.000ha của tỉnh An Giang nói riêng chỉ thành công khi có đủ 4 nhà: Doanh nghiệp và nông dân thực hiện, Nhà nước và nhà băng đồng hành", ông Phạm Thái Bình nhấn mạnh.

Năm 2026, tỉnh An Giang quyết liệt triển khai Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh. Tập trung mọi nguồn lực, phấn đấu đạt mục tiêu diện tích đăng ký 183.000ha trong năm 2026, không chỉ mở rộng diện tích mà phải đi vào chiều sâu. Tỉnh sẽ tập trung vận động nông dân áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật, đẩy mạnh chuyển đổi số trong ghi chép nhật ký canh tác và truy xuất nguồn gốc.

Phát biểu tại hội nghị, ông Ngô Công Thức, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, đã ghi nhận và biểu dương những kết quả ấn tượng của ngành nông nghiệp. Với năng suất trung bình ước đạt 7,8 tấn/ha (tăng 2,45% so với kế hoạch), vụ lúa này đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng khu vực I của tỉnh năm 2026.

Để duy trì đà phát triển và thực hiện hiệu quả Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang yêu cầu các địa phương và nông dân tuân thủ nghiêm lịch xuống giống vụ Hè Thu, thích ứng linh hoạt với biến đổi khí hậu. Đẩy mạnh áp dụng quy trình kỹ thuật giảm phát thải, ứng dụng chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc để nâng cao giá trị hạt gạo.

Ông yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở ngành liên quan khẩn trương rà soát, tham mưu UBND tỉnh tháo gỡ các "nút thắt" về thể chế, đặc biệt là việc sớm phê duyệt danh mục dự án liên kết để doanh nghiệp và ngân hàng có cơ sở triển khai dòng vốn.

Chỉ đạo ngành công thương đảm bảo bình ổn giá vật tư, xăng dầu và nguồn điện phục vụ sản xuất; tăng cường công tác quản lý thị trường, kiểm tra chuyên ngành; xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, đẩy giá vật tư nông nghiệp lên cao bất hợp lý. Đồng thời, yêu cầu các địa phương chú trọng chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại những diện tích kém hiệu quả...