Trung tướng Ngô Thị Hoàng Yến, Cục trưởng Cục Hồ sơ nghiệp vụ, Bộ Công an đã trao đổi, thông tin về những điểm mới nổi bật của Luật số 107/2025/QH15. Ảnh: BCA.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, với nhiều thay đổi lớn như chuyển thẩm quyền quản lý sang Bộ Công an, cấp phiếu điện tử và hiển thị thông tin trên VNeID, giúp giảm thủ tục cho người dân.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp (Luật số 107/2025/QH15) được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10, khóa XV, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Thông tin về những điểm mới của luật, Trung tướng Ngô Thị Hoàng Yến, Cục trưởng Cục Hồ sơ nghiệp vụ (Bộ Công an), cho biết quy định mới tập trung khắc phục vướng mắc trong quản lý và cấp Phiếu lý lịch tư pháp, đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số.

Điểm thay đổi đáng chú ý là việc chuyển nhiệm vụ quản lý nhà nước về lý lịch tư pháp và cấp Phiếu lý lịch tư pháp từ Bộ Tư pháp sang Bộ Công an. Theo bà Yến, việc này nhằm phù hợp với chủ trương tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.

Luật cũng quy định xây dựng cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp tập trung, thống nhất tại Bộ Công an, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống chuyên ngành. Dữ liệu được cập nhật theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống”, tạo nền tảng cho việc khai thác, sử dụng thông tin xuyên suốt từ trung ương đến địa phương.

Một điểm mới khác là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin. Người dân có thể yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp theo hình thức trực tuyến (mặc định) thông qua ứng dụng định danh quốc gia VNeID hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia. Phiếu được cấp dưới dạng điện tử, đồng thời thông tin lý lịch tư pháp sẽ hiển thị trên VNeID và có giá trị pháp lý tương đương bản giấy.

“Người dân có thể chỉ cần làm thủ tục một lần, sau đó sử dụng thông tin hiển thị trên VNeID khi có nhu cầu, không phải xin cấp lại nhiều lần”, Trung tướng Ngô Thị Hoàng Yến nói.

Luật cũng rút ngắn thời hạn cấp Phiếu lý lịch tư pháp xuống còn 5 ngày làm việc, trường hợp cần xác minh không quá 15 ngày.

Đáng chú ý, quy định mới siết chặt việc yêu cầu cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp nhằm hạn chế lạm dụng. Cơ quan, tổ chức, cá nhân không được yêu cầu người dân cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 2. Với Phiếu số 1, chỉ được yêu cầu trong một số trường hợp đặc biệt liên quan đến quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội hoặc bảo vệ lợi ích hợp pháp.

Bên cạnh đó, luật chuyển từ cơ chế “người dân nộp giấy tờ” sang “cơ quan nhà nước khai thác dữ liệu”. Các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội có thể tra cứu, sử dụng thông tin lý lịch tư pháp thông qua kết nối dữ liệu, thay vì yêu cầu cá nhân cung cấp Phiếu.

Theo Cục trưởng Cục Hồ sơ nghiệp vụ, việc xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung giúp các cơ quan chức năng tra cứu, xác minh thông tin nhanh chóng, phục vụ hiệu quả công tác điều tra, truy tố, xét xử, quản lý nhân thân, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Để triển khai luật, Bộ Công an đã tham mưu Chính phủ ban hành kế hoạch thực hiện, phân công các bộ, ngành liên quan hoàn thiện, kết nối dữ liệu trước ngày 1/7/2026.

Về tác động đến người dân, luật quy định công dân từ đủ 16 tuổi trở lên có quyền yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp. Phiếu được duy trì gồm hai loại (số 1 và số 2), cấp dưới dạng điện tử hoặc bản giấy, có giá trị pháp lý như nhau.

Trường hợp đã được cấp Phiếu điện tử, thông tin sẽ hiển thị trên VNeID và có thể sử dụng thay thế, không cần xin cấp lại, đồng thời không phải nộp phí khi khai thác thông tin này.

Ngoài ra, người dân có thể ủy quyền cho người khác làm thủ tục cấp Phiếu; một số trường hợp như làm cho người thân gần gũi (cha, mẹ, vợ, chồng, con) có thể không cần giấy ủy quyền.

Theo Trung tướng Ngô Thị Hoàng Yến, các quy định mới góp phần giảm thủ tục, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy xây dựng Chính phủ số.