Quang cảnh phiên họp sáng 19/11. Ảnh: Media Quốc hội

Sáng 19/11, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả công tác hội nhập quốc tế.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc trình bày Tờ trình đã nhấn mạnh việc xây dựng Nghị quyết là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 59 của Bộ Chính trị.

Mục tiêu cốt lõi là quy định các chính sách đặc thù để khắc phục khó khăn trong triển khai nhiệm vụ đối ngoại, đồng thời làm sâu sắc hơn quan hệ với các đối tác, phát huy vai trò của địa phương, doanh nghiệp và đảm bảo nguồn lực thực hiện.

Chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét, thông qua dự thảo tại Kỳ họp thứ 10 theo quy trình rút gọn. Dự thảo gồm 8 chương, 29 điều, tập trung vào ba nhóm chính sách lớn mang tính chiến lược.

Về nhóm chính sách tăng cường quan hệ đối tác và nâng tầm ngoại giao đa phương, Chính phủ đề xuất được ban hành Nghị quyết để xử lý các vướng mắc pháp lý khi triển khai dự án hợp tác trọng điểm, chiến lược với nước ngoài.

Dự thảo cũng quy định cơ chế ưu đãi hỗ trợ các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ nước ngoài hiện diện tại Việt Nam, song song với việc xây dựng chương trình nghiên cứu và mời lãnh đạo quốc tế để tăng cường hiểu biết về đất nước.

Đáng chú ý, Việt Nam dự kiến cho phép cử lực lượng tham gia hoạt động xây dựng, kiến thiết tại các vùng xung đột, thảm họa hoặc xây dựng công trình hỗ trợ quốc gia đối tác.

Các địa phương cũng được trao quyền chủ động hơn thông qua việc cho phép thành lập Văn phòng đại diện tại một số địa bàn trọng điểm ở nước ngoài và tự chủ trong công tác sửa chữa các công trình biên giới.

Đối với doanh nghiệp - lực lượng được xác định là chủ công trong hội nhập, dự thảo cho phép thành lập Quỹ Phát triển doanh nghiệp hội nhập quốc tế và Quỹ Xúc tiến xuất khẩu ngành hàng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo vệ thương hiệu.

Các doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài cũng sẽ được hỗ trợ thành lập tổ chức đại diện để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Về công tác cán bộ, Chính phủ đề xuất cho phép huy động công chức, viên chức, sĩ quan đã nghỉ hưu tham gia nhiệm vụ đối ngoại quan trọng; bổ nhiệm chức danh đặc phái viên của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ, đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động để đảm bảo linh hoạt, kịp thời triển khai các hoạt động đối ngoại, phục vụ yêu cầu của đất nước.

Về chính sách đãi ngộ, Chính phủ đề xuất hỗ trợ 100% lương theo hệ số hiện hưởng của người làm công tác đối ngoại và hội nhập thường xuyên trong toàn hệ thống chính trị. Cho phép chuyên gia, nhà khoa học, người sử dùng thành thạo ngoại ngữ hiếm được hưởng 300% lương theo mức lương hệ số được hưởng.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới cho biết Ủy ban nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm tạo đột phá và thay đổi căn bản công tác đối ngoại.

Hồ sơ dự thảo đã đảm bảo quy định pháp luật và đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét. Tuy nhiên, do nội dung đề xuất nhiều chính sách đặc thù, vượt khung và liên quan đến nhiều luật chuyên ngành, cơ quan thẩm tra đề nghị cần rà soát kỹ lưỡng để tránh chồng chéo, mâu thuẫn với hệ thống pháp luật hiện hành cũng như các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Đi vào cụ thể, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị xem xét sửa đổi các quy định về đăng ký hoạt động của tổ chức phi chính phủ nước ngoài và làm rõ tiêu chí các tổ chức được khuyến khích hiện diện.

Đối với việc xử lý vướng mắc trong các dự án hợp tác trọng điểm, chính sách đưa ra cần giải quyết tận gốc vấn đề xung đột pháp luật thay vì chỉ xử lý vụ việc cụ thể, đồng thời cần bổ sung cơ chế báo cáo và giám sát chặt chẽ.

Liên quan đến hội nhập của địa phương và doanh nghiệp, cơ quan thẩm tra lưu ý cần làm rõ căn cứ pháp lý về việc tham gia các mạng lưới đô thị quốc tế, rà soát việc kế thừa các thỏa thuận quốc tế sau sáp nhập địa phương và đảm bảo sự đồng bộ trong chính sách thuế, quản lý quỹ.

Về nguồn lực thực hiện, Ủy ban đề nghị Chính phủ đánh giá đầy đủ, cụ thể hơn tác động của các chính sách đặc thù này đối với ngân sách nhà nước hàng năm trước khi Nghị quyết được thông qua.