Mô hình trồng khoai sắn (khoai mì) của anh Bùi Công Ngọc (phải), xã Tân Hội, Tây Ninh. Ảnh: Nguyên Vỹ.

Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 29/2026 về thí điểm một số chính sách trong triển khai lộ trình sử dụng xăng E10 có hiệu lực thi hành từ ngày 16/6/2026 đến hết ngày 15/6/2028.

Nghị quyết này quy định thí điểm một số chính sách trong triển khai lộ trình sử dụng xăng E10 bao gồm: thuê dịch vụ thử nghiệm để kiểm tra chất lượng xăng dầu; xác định xăng E10RON95 mức 3 (E10RON95-III) là mặt hàng xăng sinh học tiêu dùng phổ biến do nhà nước công bố giá; xác định các yếu tố hình thành giá xăng E10RON95-III; xử lý lượng xăng không chì còn tồn và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Chính phủ cũng giao một số Bộ tham gia kiểm tra, giám sát việc thực hiện cũng như phát triển vùng nguyên liệu phục vụ sản xuất nhiên liệu sinh học.

Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao nghiên cứu, đề xuất cơ chế phát triển vùng nguyên liệu phục vụ sản xuất nhiên liệu sinh học. Đánh giá và công bố các chỉ số về giảm phát thải khi sử dụng xăng sinh học để phục vụ công tác truyền thông.

Liên quan đến vấn đề này, ngày 18/6, trao đổi với Dân Việt, ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và BVTV (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) khẳng định, việc nghiên cứu công nghệ để sử dụng phụ phẩm trong sản xuất trồng trọt để tạo ra Etanol là rất hữu ích vì vừa tạo ra giá trị gia tăng trong sản xuất trồng trọt vừa bảo vệ môi trường đồng thời hướng đến sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn đúng theo định hướng phát triển nông nghiệp trong tương lai.

Hiện nay, lĩnh vực trồng trọt hàng năm sản xuất lúa 7,12 triệu ha, 871.000ha ngô, 517.000ha sắn (mì), 185.000ha mía, 1,3 triệu ha cây ăn quả, 2,2 triệu ha cây công nghiệp nghiệp, 1 triệu ha rau màu, do vậy phụ phẩm từ quá trình sản xuất trồng trọt là rất lớn.

Theo lộ trình, Việt Nam hướng tới triển khai toàn diện xăng sinh học E10. Điều này đồng nghĩa với việc nhu cầu về Etanol (nguồn gốc từ sắn) sẽ tăng cao. Trong khi đó, tính đến hết 2025, nước ta có 517.000ha sắn, với sản lượng khoảng 10,5 triệu tấn, tập trung chủ yếu tại các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên 251 ngàn ha, các tỉnh Trung du miền núi phía Bắc 112 ngàn ha, Đông Nam Bộ 95 ngàn ha.

Ông Mạnh cho biết, chủ trương của Bộ Nông nghiệp và Môi Trường là không tăng diện tích mà là nâng cao năng suất và phát triển bền vững. Điều này được thể hiện trong Đề án “Phát triển bền vững ngành hàng sắn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050” (QĐ số 1115/QĐ-BNN-TT ngày 17/4/2024).

Theo đó, mục tiêu đến năm 2030, diện tích trồng sắn cả nước duy trì khoảng 480.000-510.000ha, sản lượng củ tươi đạt 11,5-12,5 triệu tấn.

Định hướng phân bố tại 5 vùng trọng điểm: Vùng Trung du miền núi phía Bắc đạt 100-105 nghìn ha, sản lượng củ tươi đạt 1,8-2,0 triệu tấn; Vùng Bắc Trung Bộ đạt 50-55 nghìn ha, sản lượng củ tươi đạt 1,1-1,2 triệu tấn; Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ đạt 85-90 nghìn ha, sản lượng củ tươi đạt 2,1-2,3 triệu tấn; Vùng Tây Nguyên đạt 150-160 nghìn ha, sản lượng củ tươi đạt 3,5-3,7 triệu tấn...

Trong đó, sản lượng sắn tươi dùng để chế biến sâu một số sản phẩm (tinh bột, Etanol, mỳ chính,...) chiếm khoảng 85%. Đến năm 2030, tiếp tục khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng mới hoặc nâng cấp nhà máy chế biến các sản phẩm từ sắn (tinh bột, Etanol, mỳ chính...).

Đồng thời, khuyến khích phát triển các doanh nghiệp chế biến bánh kẹo, nha đường gluco, mỳ ăn liền, thức ăn chăn nuôi... sử dụng sắn và tinh bột sắn làm nguyên liệu. Ưu tiên sử dụng công nghệ mới, công nghệ tiên tiến trong chế biến sắn để nâng cao chất lượng, sử dụng tối đa sản phẩm phụ, bảo vệ môi trường.

"Năm 2025 giá thu mua sắn, mía nguyên liệu ở mức thấp, nông dân gặp nhiều khó khăn khi vật tư nguyên liệu đầu vào đều tăng, do vậy việc thúc đẩy sản xuất Etanol từ sắn, mía hy vọng sẽ mang lại thu nhập tốt hơn cho người trồng sắn đồng thời giúp ngành sắn phát triển bền vững hơn", ông Mạnh nói.

Ngoài ra, Việt Nam còn có nhiều cây trồng khác cũng như phụ phẩm của ngành trồng trọt có thể đáp ứng nhu cầu chế biến ethanol để sản xuất xăng sinh học như đã nói ở trên.

Ông Mạnh cho rằng, để sản xuất nguyên liệu sinh học phục vụ sản xuất xăng sinh học rất cần sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành công thương và ngành nông nghiệp và môi trường trọng việc định hướng xác định vùng nguyên liệu để sản xuất Etanol.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp, nhà máy sản xuất Etanol cần có sự liên kết chặt chẽ với người dân để hình thành các vùng sản xuất nguyên liệu cho máy (có cam kết, hợp đồng rõ ràng, hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng về giao thông, điện, hệ thống thủy lợi, các kho sơ chế, và thiết bị thu hoạch…)

Điều quan trọng hơn, đó là người dân tham gia vào sản xuất nguyên liệu sinh học phải có thu nhập tốt và ổn định lâu dài hơn so với các cây trồng khác thì việc xây dựng vùng nguyên liệu mới được coi là thành công.