Ông Nguyễn Tiến Cường - Uỷ viên Ban Thường vụ, Phó Trưởng ban Công tác nông dân Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phát biểu tại hội nghị tập huấn tuyên truyền điểm về sản xuất, kinh doanh nông sản đảm bảo an toàn thực phẩm ở Bắc Ninh. Ảnh: Khương Lực

Thưa ông! Thay mặt Thủ tướng, Phó Thủ tướng Lê Thành Long vừa ký Quyết định số 110/QĐ-TTg ngày 16/01/2026 phê duyệt Đề án “Tuyên truyền, vận động, hướng dẫn nông dân sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn vì sức khoẻ cộng đồng giai đoạn 2026 – 2030” ngay trong những ngày đầu năm 2026. Ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của Đề án này đối với Hội Nông dân và tình hình nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam hiện nay?

- Trong thời gian qua, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm và đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Bộ, ngành liên quan đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn, quy chuẩn, tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm nhằm bảo vệ sức khoẻ Nhân dân.

Qua đó công tác bảo đảm an toàn thực phẩm đã đạt được những kết quả quan trọng, tạo được sự chuyển biến rõ rệt, tích cực về nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể, về nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật, trách nhiệm với cộng đồng của các cơ sở sản xuất, kinh doanh và người dân.

Tuy nhiên, vấn đề an toàn thực phẩm vẫn diễn biến phức tạp, nông sản, thực phẩm kém chất lượng, sử dụng hóa chất cấm, không rõ nguồn gốc còn phổ biến. Điều đó thấy rất rõ thông qua các vụ việc vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm được các cơ quan chức năng phát hiện, xử lý, khởi tố gần đây.

Trong nông nghiệp, nông dân, nông thôn, có thể thấy thực trạng an toàn thực phẩm hiện nay còn nhiều thách thức đến từ khu vực nông nghiệp và hàng triệu hộ nông dân sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ.

Nhận thức về an toàn thực phẩm của một bộ phận nông dân chưa cao, tình trạng lạm dụng, sử dụng vật tư trong sản xuất, chăn nuôi, nuôi trồng không đúng quy trình, không rõ nguồn gốc khá phổ biến, trong khi hoạt động kiểm tra, giám sát mới đáp ứng được một phần yêu cầu so với thực tế.

Nhiều hộ nông dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận, tham gia, duy trì, áp dụng quy trình canh tác, quản lý chất lượng bảo đảm an toàn thực phẩm; chưa đáp ứng yêu cầu tham gia sản xuất kinh doanh theo chuỗi, theo các mô hình tiên tiến…

Trước thực trạng đó, việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 110/QĐ-TTg ngày 16/01/2026 phê duyệt Đề án “Tuyên truyền, vận động, hướng dẫn nông dân sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn vì sức khoẻ cộng đồng giai đoạn 2026-2030” có ý nghĩa hết sức quan trọng để phát huy, nâng cao vai trò nòng cốt, chủ lực của Hội Nông dân Việt Nam trong tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức, kiến thức và kỹ năng, đề cao ý thức chấp hành pháp luật, trách nhiệm vì cộng đồng, thu hút ngày càng nhiều hội viên, nông dân, tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất, chế biến, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn.

Đồng thời huy động, tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý Nhà nước theo chức năng, nhiệm vụ của mình phối hợp chặt chẽ với các cấp Hội Nông dân Việt Nam trong thực hiện chủ trương, chính sách, pháp luật về bảo đảm an toàn thực phẩm.

Và một điều hết sức quan trọng là tạo cơ sở pháp lý về nguồn lực để cho các cấp Hội Nông dân thực hiện theo chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đảng tại Chỉ thị số 17-CT/TW ngày 21/10/2022, cũng như thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị.

Có thể nói, Quyết định 110/QĐ-TTg là “món quà” đầu năm hết sức ý nghĩa, quan trọng của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ dành tặng cho Hội Nông dân Việt Nam, đặc biệt là tạo cơ chế, chính sách và nguồn lực cho các cấp Hội tham gia mạnh mẽ trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm, góp phần bảo đảm người dân được sử dụng lương thực, thực phẩm an toàn; đóng góp xây dựng, phát triển đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới theo những tư duy, tầm nhìn, quyết sách chiến lược của Đại hội Đảng lần thứ XIV.

Quyết định số 110/QĐ-TTg ngày 16/01/2026 phê duyệt Đề án “Tuyên truyền, vận động, hướng dẫn nông dân sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn vì sức khoẻ cộng đồng giai đoạn 2026 – 2030” sẽ có tác động như thế nào đến việc Hội Nông dân tuyên truyền, hướng dẫn, vận động nông dân sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn?

- Như tôi vừa nói ở trên, Quyết định số 110/QĐ-TTg là cơ sở pháp lý, tạo cơ chế nguồn lực cho các cấp Hội tham gia mạnh mẽ trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm, trọng tâm là tuyên truyền, vận động, hướng dẫn, hỗ trợ hội viên, nông dân, các Chi Hội Nông dân nghề nghiệp, Tổ Hội Nông dân nghề nghiệp, chủ thể OCOP, hợp tác xã, tổ hợp tác trong nông nghiệp và các tổ chức, cá nhân sản xuất, chế biến, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn.

Trên cơ sở đó, các cấp Hội sẽ tập trung đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền, tập huấn, bồi dưỡng nâng cao nhận thức, kiến thức về an toàn thực phẩm trong trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng cho hội viên, nông dân. Đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền về an toàn toàn thực phẩm thông qua các hình thức tuyên truyền trực quan, ứng dụng các nền tảng số, mạng xã hội; thăm quan mô hình, trải nghiệm sản xuất; tổ chức các hội nghị diễn đàn, tọa đàm chính sách…

Đặc biệt là tuyên truyền trên các chuyên trang, chuyên mục trên Báo Điện tử Dân Việt, Cổng thông tin điện tử, bản tin của Hội Nông dân tỉnh/thành phố, Mặt trận tổ quốc Việt Nam cấp xã. Trọng tâm là truyên truyền các chủ trương, chính sách, pháp luật; giới thiệu các mô hình, các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về an toàn thực phẩm, tầm quan trọng đối với sức khỏe; tuyên truyền chế tài xử phạt, lên án các hành vi vi phạm; đăng tải danh sách các cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm bị xử lý; tạo dư luận xã hội, tẩy chay các sản phẩm, hàng hóa không đảm bảo an toàn thực phẩm.

Cùng với đó, các cấp Hội sẽ tập trung vận động, hướng dẫn, hỗ trợ các chi, tổ Hội Nông dân nghề nghiệp, HTX, tổ hợp tác trong nông nghiệp xây dựng, nhân rộng các mô hình sản xuất, chế biến, kinh doanh nông sản, thực phẩm theo quy trình, tiêu chuẩn chất lượng an toàn. Thông qua các mô hình sẽ tổ chức cho hội viên, nông dân tham quan học tập, chia sẻ kinh nghiệm, qua đó tuyên truyền rộng rãi, thay đổi tư duy và phương thức sản xuất, kinh doanh cho hội viên, nông dân.

Một điểm nhấn của Đề án là hỗ trợ hàng ngàn chi hội, tổ hội nghề nghiệp và hợp tác xã sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ. Vậy Trung ương Hội có cơ chế hỗ trợ đặc thù nào (về vốn, kỹ thuật hay kết nối thị trường) để xây dựng và nhân rộng các mô hình này, thưa ông?.

- Trong quá trình tham mưu xây dựng Đề án trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, chúng tôi đã xác định bên cạnh việc tổ chức tuyên truyền, vận động thông qua các hội nghị, diễn đàn, tọa đàm, tập huấn và thông qua hệ thống truyền thông thì một nội dung rất quan trọng là sẽ tập trung đẩy mạnh tuyên truyền thông qua việc xây dựng các mô hình điểm theo quy trình, tiêu chuẩn chất lượng an toàn.

Đây là giải pháp mang lại hiệu quả rất thiết thực được đúc kết qua triển khai hoạt đông của Hội những năm qua.

Đối với Trung ương Hội, để triển khai Đề án, hằng năm sẽ xây dựng kế hoạch thực hiện xây dựng một số mô hình điểm, còn lại chủ yếu là do các cấp Hội ở địa phương sẽ tổ chức triển khai thực hiện.

Ngay trong ngày 16/01/2026 (tức là ngay buổi chiều cùng ngày Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 110/QĐ-TTg), đồng chí Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội đã chỉ đạo Ban Công tác Nông dân khẩn trương tham mưu xây dựng, ban hành kế hoạch tổ chức thực hiện Quyết định số 110/QĐ-TTg.

Hiện nay, chúng tôi đang tham mưu xây dựng dự thảo Kế hoạch để tổ chức triển khai thực hiện trong toàn hệ thống Hội, trong đó xác định rõ nhiệm vụ, nội dung (ví dụ hằng năm sẽ có bao nhiêu hội viên, nông dân được tập huấn, bồi dưỡng kiến thức; số lượng tin, bài tuyên truyền trên Báo, cổng thông tin điện tử; số lượng mô hình được xây dựng...), xác định rõ thời gian thực hiện, phân công trách nhiệm thực hiện cụ thể cho các đơn vị thuộc Trung ương Hội và Hội Nông dân các tỉnh, thành phố.

Trên cơ sở Kế hoạch của Trung ương Hội (sẽ trình ký ban hành sớm nhất), các tỉnh, thành Hội sẽ xây dựng kế hoạch, phối hợp với các Sở, ngành đề xuất, tham mưu cho UBND cấp tỉnh bố trí nguồn lực để tổ chức triển khai thực hiện Quyết định 110/QĐ-TTg ngay từ đầu năm 2026.

Về cơ chế hỗ trợ của Trung ương Hội để xây dựng và nhân rộng các mô hình, trên cơ sở kế hoạch và nguồn vốn được cấp hằng năm, Ban Công tác Nông dân chúng tôi sẽ phối hợp với Hội Nông dân các tỉnh, thành phố lựa chọn xây dựng các mô hình điểm về trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản theo quy trình, tiêu chuẩn chất lượng an toàn, đảm bảo phù hợp với đặc trưng của từng địa phương, vùng miền.

Đồng thời chúng tôi sẽ tham mưu cho Thường trực Trung ương Hội chỉ đạo Quỹ Hỗ trợ Nông dân Trung ương ưu tiên hỗ trợ vốn cho hội viên nông dân, các tổ, nhóm sản xuất, chăn nuôi, nuôi trồng theo hướng an toàn (đây cũng là một trong những giải pháp được xác định trong Quyết định 110/QĐ-TTg).

Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 có trên 95% hộ hội viên có kiến thức và thực hành đúng về an toàn thực phẩm. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, Ban Công tác Nông dân sẽ tham mưu những giải pháp đột phá nào để thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân – từ việc “sản xuất những gì mình có” sang “sản xuất những gì thị trường cần và bảo đảm an toàn thực phẩm và vì sức khoẻ cộng đồng”?

- Để thực hiện hành công các mục tiêu, chỉ tiêu trong Đề án, trong đó có chỉ tiêu “Trên 95% hộ hội viên nông dân sản xuất, chế biến, kinh doanh nông sản, thực phẩm có kiến thức và thực hành đúng về an toàn thực phẩm”, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, thực hiện chủ trương của Đảng “lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực, đột phá của sự phát triển”, chúng tôi sẽ tham mưu những giải pháp để xây dựng người nông dân mới, nông dân số, nông dân chuyên nghiệp, hình thành lực lượng sản xuất mới, là “doanh nhân của đồng đất”, trong đó tập trung vào một số nội dung:

Thứ nhất, đẩy mạnh tập huấn, phổ biến cho hội viên, nông dân các kiến thức cơ bản về công nghệ số, kỹ năng số, sử dụng thiết bị thông minh, dịch vụ số thiết yếu, tham gia tương tác an toàn trên môi trường số; vận động, hướng dẫn, hỗ trợ hội viên, nông dân tham gia sử dụng dịch vụ công trực tuyến, giao dịch không sử dụng tiền mặt trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống; phổ biến, hỗ trợ hội viên, nông dân truy cập internet thông qua máy tính, điện thoại di động để giao tiếp, tương tác, mua bán hàng, quảng bá sản phẩm nông sản trên mạng; thực hiện chuẩn mực đạo đức, chấp hành pháp luật trong sử dụng công nghệ mạng.

Thứ hai, đẩy mạnh vận động, hỗ trợ hội viên, nông dân xây dựng các mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp xanh, tiết kiệm tài nguyên và giảm thải; nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, thông minh, công nghệ cao; nông nghiệp kết hợp công nghiệp, dịch vụ; các mô hình hợp tác, liên kết sản xuất, kinh doanh theo chuỗi giá trị, tổ hợp tác, hợp tác xã nông nghiệp.

Đặc biệt là các mô hình theo quy trình, tiêu chuẩn chất lượng an toàn đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu, trong đó chú trọng xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu hàng hóa nông sản, mã số vùng trồng, vùng nuôi, xây dựng mã QR code truy xuất nguồn gốc nông sản.

Xin trân trọng cảm ơn ông!