Lễ ký kết chương trình phối hợp giữa Trung ương Hội Nông dân và Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn giai đoạn 2021 2025

Trong bối cảnh toàn cầu đang đối mặt với những thách thức ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, cạn kiệt tài nguyên, yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính và những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế, nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng. Chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và nông nghiệp sinh thái không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam.

Để thực hiện mục tiêu đó, bên cạnh sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và sự đồng hành của doanh nghiệp, hợp tác xã, người nông dân được xác định là chủ thể trung tâm của quá trình chuyển đổi. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt được khẳng định trong Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về nông nghiệp, nông dân, nông thôn.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, Chương trình phối hợp giữa Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) với Trung ương Hội Nông dân Việt Nam giai đoạn 2021-2025 đã trở thành cầu nối quan trọng, góp phần đưa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến gần hơn với hội viên, nông dân; đồng thời tạo nền tảng để thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh trong nông nghiệp.

Chuyển mạnh từ tuyên truyền chính sách sang đồng hành cùng nông dân

Một trong những dấu ấn nổi bật của chương trình phối hợp là sự đổi mới mạnh mẽ trong nội dung và phương thức tuyên truyền. Nếu trước đây việc phổ biến chủ trương, chính sách chủ yếu mang tính truyền đạt thông tin thì nay đã chuyển sang hướng dẫn, đồng hành, giúp hội viên, nông dân thay đổi tư duy phát triển.

Thông qua hệ thống Hội Nông dân các cấp, bình quân hằng năm có trên 10 triệu lượt hội viên, nông dân được tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các kiến thức phục vụ phát triển sản xuất; riêng năm 2025 đạt hơn 10,38 triệu lượt người.

Đặc biệt, nhiều hoạt động có sức lan tỏa sâu rộng như Diễn đàn "Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam lắng nghe nông dân nói", Diễn đàn Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân, Hội thi "Nhà nông đua tài", các diễn đàn về chuyển đổi số, khởi nghiệp nông nghiệp… đã trở thành kênh đối thoại quan trọng giữa cơ quan quản lý nhà nước với người nông dân.

Diễn đàn "Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam lắng nghe nông dân nói"

Thông qua các hoạt động này, tư duy của người nông dân từng bước chuyển từ "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp"; từ chạy theo sản lượng sang chú trọng chất lượng, hiệu quả, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Hình ảnh người nông dân trong thời kỳ mới ngày càng được định hình rõ nét hơn: có kiến thức, có kỹ năng nghề nghiệp, chủ động ứng dụng khoa học - công nghệ và thích ứng nhanh với yêu cầu của thị trường.

Đồng hành phát triển kinh tế tập thể và liên kết chuỗi giá trị

Bên cạnh công tác tuyên truyền, chương trình phối hợp đã góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã và các hình thức liên kết sản xuất.

Trong giai đoạn 2021-2025, gần 900 nghìn hội viên, nông dân tham gia các tổ hợp tác, hợp tác xã; hàng nghìn tổ hợp tác và hơn 300 hợp tác xã nông nghiệp được thành lập mới với sự hỗ trợ trực tiếp của Hội Nông dân Việt Nam.

Điểm nổi bật là hoạt động phối hợp không chỉ dừng ở việc vận động thành lập tổ chức mà còn hướng tới nâng cao chất lượng hoạt động của các hợp tác xã, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, phát triển các mô hình chi hội, tổ hội nông dân nghề nghiệp gắn với sản phẩm OCOP, du lịch nông thôn và liên kết với doanh nghiệp.

Những mô hình này đang góp phần tổ chức lại sản xuất theo hướng chuyên nghiệp, nâng cao giá trị gia tăng của nông sản, tạo việc làm, tăng thu nhập cho hội viên, nông dân và từng bước xây dựng nền nông nghiệp hiện đại.

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được hai cơ quan phối hợp triển khai là đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ cho hội viên, nông dân.

Mỗi năm có trên 1,5 triệu lượt hội viên, nông dân được tham gia các lớp tập huấn; riêng năm 2025 có khoảng 1,55 triệu lượt người được đào tạo cùng gần 3.000 mô hình trình diễn kỹ thuật.

Nội dung đào tạo ngày càng được đổi mới theo hướng tích hợp kỹ năng số, quản trị kinh doanh nông nghiệp, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc, sản xuất an toàn, nông nghiệp sinh thái và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đây là nền tảng quan trọng để từng bước hình thành đội ngũ nông dân chuyên nghiệp, có đủ năng lực tiếp cận khoa học - công nghệ, làm chủ quy trình sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông sản.

Thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp xanh

Từ năm 2024, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được xác định là nội dung phối hợp trọng tâm giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Hội Nông dân Việt Nam.

Hai bên đã phối hợp triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ nông dân ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử; đồng thời phát triển các mô hình nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ, sản xuất phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đặc biệt, việc triển khai các mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long bước đầu mang lại hiệu quả tích cực, góp phần giảm chi phí đầu vào, giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao giá trị sản phẩm và tăng thu nhập cho người nông dân.

Mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long

Mặc dù vậy, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh vẫn là những lĩnh vực mới. Ở nhiều địa phương, việc ứng dụng công nghệ còn chưa đồng đều; năng lực tiếp cận công nghệ của nhiều nông dân, hợp tác xã còn hạn chế; hạ tầng số và cơ sở dữ liệu phục vụ nông nghiệp chưa thực sự đáp ứng yêu cầu phát triển.

Điều đó đặt ra yêu cầu tiếp tục tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị để hỗ trợ nông dân tiếp cận công nghệ, nâng cao năng lực quản trị, mở rộng thị trường và từng bước làm chủ dữ liệu trong sản xuất nông nghiệp.

Tiếp tục lấy người nông dân làm trung tâm của quá trình chuyển đổi

Bước sang giai đoạn 2026-2031, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Trung ương Hội Nông dân Việt Nam xác định tiếp tục đổi mới toàn diện nội dung và phương thức phối hợp, lấy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và nông nghiệp bền vững làm định hướng xuyên suốt.

Theo đó, hai bên sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức; xây dựng đội ngũ nông dân chuyên nghiệp; phát triển hợp tác xã hiện đại, hợp tác xã số và hợp tác xã xanh; tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, dữ liệu lớn và blockchain trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường.

Đồng thời, tiếp tục phát triển các mô hình nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn, phát thải thấp; xây dựng hệ sinh thái dữ liệu nông nghiệp; thúc đẩy các mô hình sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần nâng cao giá trị nông sản và tăng thu nhập cho người nông dân.

Cùng với đó, việc duy trì thường xuyên các diễn đàn đối thoại giữa lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, lãnh đạo Hội Nông dân Việt Nam với hội viên, nông dân sẽ tiếp tục là kênh quan trọng để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, kịp thời tháo gỡ khó khăn từ thực tiễn, góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực nông nghiệp.

Trong giai đoạn phát triển mới, người nông dân Việt Nam không chỉ là người trực tiếp sản xuất mà còn từng bước trở thành chủ thể của nền kinh tế nông nghiệp hiện đại, làm chủ tri thức, công nghệ, dữ liệu và thị trường. Với sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, cùng sự tham gia tích cực của doanh nghiệp, hợp tác xã và toàn xã hội, tin tưởng rằng nền nông nghiệp Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển theo hướng sinh thái, hiện đại, phát thải thấp và bền vững; nông thôn ngày càng giàu đẹp, văn minh; đời sống vật chất và tinh thần của hội viên, nông dân không ngừng được nâng cao.