Vừa qua, bác sĩ Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC) cho biết, kết quả cấy dịch não tủy của bệnh nhi dương tính với vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis nhóm B.

Các bác sĩ xác định, bệnh nhi mắc viêm màng não mô cầu thể tối cấp - thể nặng nhất, bệnh tiến triển rất nhanh từ khi khởi phát đến nhập viện và không qua khỏi dù đã được điều trị tích cực.

Theo ngành y tế, thời gian gần đây số ca viêm màng não mô cầu có xu hướng gia tăng. Trong 3 tháng đầu năm, TP.HCM ghi nhận 24 trường hợp mắc, trong đó có 4 ca tử vong, cao hơn so với cùng kỳ. Các ca bệnh xuất hiện rải rác, chủ yếu tại khu vực Đông Nam Bộ và một số địa phương như Cà Mau, An Giang cũng đã ghi nhận ca mắc và tử vong.

BS.CK1 Đinh Văn Thới, Phó phòng khám đa khoa, Viện Pasteur TP.HCM cho biết, bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Dù đã có kháng sinh và vaccine hiệu quả, não mô cầu vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm màng não và nhiễm trùng nặng, có thể khiến người khỏe mạnh tử vong rất nhanh.

Bệnh lưu hành trên toàn thế giới, thường xuất hiện rải rác nhưng cũng có thể bùng phát thành dịch, đặc biệt trong điều kiện thời tiết lạnh như mùa thu - đông - xuân.

Tại Việt Nam, bệnh ghi nhận rải rác hằng năm, chủ yếu do type B, song cũng đã phát hiện type C qua giám sát.

Theo Viện Pasteur TP.HCM, giai đoạn 2014-2025, chủng não mô cầu nhóm B chiếm hơn 98% ca mắc tại khu vực phía Nam, thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên 15-24 tuổi và người suy giảm miễn dịch.

Vi khuẩn não mô cầu cư trú tự nhiên ở niêm mạc mũi họng người. Nguồn lây chủ yếu là người bệnh và người lành mang trùng. Trong cộng đồng, tỷ lệ người mang vi khuẩn không triệu chứng dao động từ 5-25%, có thể trên 25% trong vụ dịch và hơn 50% ở người khỏe mạnh. Đây là nguồn lây quan trọng khiến bệnh khó kiểm soát.

Mọi người đều có thể nhiễm bệnh, nhưng trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người suy giảm miễn dịch là nhóm nguy cơ cao. Các yếu tố thuận lợi gồm sống chung với người bệnh hoặc người mang trùng, môi trường đông đúc, hút thuốc lá và mắc các bệnh hô hấp gần đây. Bệnh lây qua đường hô hấp, chủ yếu qua giọt bắn khi tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mũi, họng của người nhiễm.

Thời gian ủ bệnh từ 2-10 ngày, thường là 3-4 ngày. Bệnh khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn, cứng gáy, mệt mỏi; có thể kèm ban xuất huyết, mảng xuất huyết hình sao hoặc mụn nước.

Trường hợp nặng có thể lơ mơ, hôn mê, sốc nhiễm khuẩn. Bệnh có nhiều thể lâm sàng như viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, viêm khớp, viêm màng ngoài tim…, trong đó viêm màng não mủ và nhiễm khuẩn huyết là phổ biến nhất. Tỷ lệ tử vong từ 8-15%, khoảng 10-20% trường hợp để lại di chứng nặng như điếc, liệt hoặc chậm phát triển trí tuệ.

Các chuyên gia cảnh báo, nếu không kiểm soát tốt, nguy cơ xuất hiện thêm ca bệnh trong thời gian tới là rất lớn. Để phòng bệnh, tiêm vaccine vẫn là biện pháp hiệu quả nhất.

Bên cạnh đó, người dân cần giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, súc họng bằng dung dịch sát khuẩn, giữ ấm cơ thể, đặc biệt là trẻ nhỏ. Nơi ở, nơi làm việc cần thông thoáng, sạch sẽ; hạn chế tụ tập đông người và tiếp xúc với người nghi mắc bệnh.

Khi có biểu hiện nghi ngờ như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, cứng cổ, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.