Nhằm cung cấp lộ trình dinh dưỡng khoa học và bền vững, trong khuôn khổ Hội sách Nhã Nam Chào Hè 2026, Nhã Nam tổ chức tọa đàm: "Tại sao chúng ta ăn quá nhiều - Hỏi đáp cùng chuyên gia dinh dưỡng về chế độ ăn uống lành mạnh". Sự kiện là dịp để người tham dự tiếp cận những góc nhìn khoa học và thực tiễn hơn về dinh dưỡng, từ đó hiểu đúng và tiếp cận hành trình kiểm soát cân nặng một cách bền vững. Bên cạnh đó, sự kiện còn giới thiệu cuốn sách cùng tên "Tại sao chúng ta ăn quá nhiều", tác phẩm đóng vai trò là kim chỉ nam giúp độc giả giải mã những lầm tưởng trong việc giảm cân và thấu hiểu sâu sắc hơn về cơ chế vận hành tự nhiên của cơ thể.

Đồng hành cùng chương trình là PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng - Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì (Viện Dinh dưỡng Quốc gia), với hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực dinh dưỡng. Ông hoàn thành luận án Tiến sĩ tại Nhật Bản và có chuyên môn sâu trong việc tiếp cận các vấn đề dinh dưỡng theo hướng khoa học, cá nhân hóa.

Tại Việt Nam, tỷ lệ thừa cân, béo phì đang gia tăng báo động với khoảng 19,5% dân số, tương đương 20 triệu người. Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tốc độ tăng trưởng này đạt mức 38%, thuộc nhóm cao nhất khu vực. Dù nhiều người nỗ lực áp dụng nguyên tắc "ăn ít, tập nhiều", thực tế cho thấy việc kiểm soát cân nặng không đơn thuần là bài toán về ý chí hay con số calo, mà còn liên quan mật thiết đến các cơ chế sinh học phức tạp.

Chia sẻ về phương pháp kiểm soát cân nặng, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng cho biết, một lộ trình giảm cân an toàn cần dựa trên sự thấu hiểu về nhu cầu năng lượng riêng biệt của từng cá nhân. Theo chuyên gia, mức năng lượng này được phân bổ cho cả hoạt động chuyển hóa cơ bản lẫn các hoạt động thể chất và tư duy hàng ngày. Do đó, tùy thuộc vào độ tuổi, thể trạng và đặc điểm nội tiết mà mỗi người cần một chế độ dinh dưỡng và vận động khác nhau để đạt hiệu quả tối ưu.

Đưa ra lời khuyên thực tiễn về chế độ ăn, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng bày tỏ: "Nhiều người lầm tưởng giảm cân là phải nhịn ăn hoặc cắt bỏ hoàn toàn đường, nhưng thực tế cơ thể vẫn cần đủ các nhóm chất để vận hành. Chúng ta nên duy trì ít nhất 3 bữa mỗi ngày với đầy đủ thành phần dinh dưỡng. Việc nhịn ăn hay loại bỏ cực đoan một nhóm chất nào đó không những không mang lại hiệu quả bền vững mà còn gây hại cho sức khỏe về lâu dài".

Bên cạnh yếu tố sinh học, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng còn lưu ý về tác động của tâm lý đối với hành vi ăn uống trong đời sống hiện đại. Ông phân tích, dưới áp lực căng thẳng kéo dài, não bộ nhanh chóng rơi vào trạng thái kiệt sức và có xu hướng "đòi hỏi" nạp năng lượng tức thời thông qua đường (glucose). Đáng chú ý, cơ chế chuyển hóa đường lên não không phụ thuộc vào insulin, điều này lý giải tại sao khi stress, con người thường có xu hướng tìm đến thực phẩm như một cách giải tỏa tâm lý. Để phá vỡ vòng lặp này, chuyên gia khuyến nghị người dân cần xây dựng kế hoạch tiếp nhận thực phẩm một cách chủ động, đồng thời chú trọng giảm áp lực hệ thần kinh và tăng cường vận động để tái tạo năng lượng tự nhiên.

Bên cạnh những chia sẻ từ chuyên gia, độc giả có thể tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này qua cuốn sách cùng tên ''Tại sao chúng ta ăn quá nhiều''. Tác phẩm “Tại sao chúng ta ăn quá nhiều” được lấy cảm hứng từ những bệnh nhân - những người bình thường đã khổ sở vì cân nặng của mình trong nhiều năm, những người đã tìm đến bác sĩ Andrew Jenkinson để điều trị. 

Từ kinh nghiệm điều trị cho những bệnh nhân giảm cân không thành công, kết hợp với các nghiên cứu khoa học về trao đổi chất, di truyền và biểu sinh, nhân chủng học, bác sĩ Andrew Jenkinson đã chỉ ra những nguyên nhân sâu xa của cảm giác thèm ăn và tình trạng béo phì. Ông giải thích một cách rõ ràng cơ chế cơ thể điều hòa cân nặng, đồng thời phân tích những hệ quả lâu dài của các chế độ ăn kiêng cực đoan.

Qua đó, người đọc có thể hiểu rõ hơn cách cơ thể vận hành - từ “điểm thiết lập cân nặng ổn định” gần như nằm ngoài ý chí, đến vai trò của chất béo, gen và các hoóc môn như leptin, insulin. Quan trọng hơn, cuốn sách cho thấy việc kiểm soát cân nặng không chỉ phụ thuộc vào ý chí, mà có thể bắt đầu từ việc thay đổi những tín hiệu mà cơ thể tiếp nhận mỗi ngày, theo hướng khoa học và bền vững hơn.

Tọa đàm “Tại sao chúng ta ăn quá nhiều” không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức, mà còn mở ra một tư duy mới về việc chăm sóc bản thân trong kỷ nguyên số đầy áp lực. Thông điệp cốt lõi mà chuyên gia và tác phẩm của bác sĩ Andrew Jenkinson muốn truyền tải chính là sự thấu hiểu và tôn trọng cơ chế tự nhiên của cơ thể.

Thay vì tiếp tục tiêu tốn năng lượng vào những "cuộc chiến" ăn kiêng không hồi kết hay tự dằn vặt bản thân về con số trên bàn cân, mỗi cá nhân cần học cách lắng nghe các tín hiệu sinh học và thiết lập một lối sống cân bằng. Việc kết hợp giữa dinh dưỡng khoa học, vận động điều độ và quản lý sức khỏe tâm thần không chỉ giúp đạt được vóc dáng mong muốn mà còn là nền tảng để duy trì một cơ thể khỏe mạnh, tràn đầy năng lượng bền vững theo thời gian.