Mô hình sáng tạo giúp bà con nông dân có thêm thu  nhập

Theo tính toán, với 1ha cau, mỗi năm người dân có thể thu được khoảng 10.000 mo cau, trong đó khoảng 6.000 - 7.000 mo đạt tiêu chuẩn để bán. Như vậy, ngoài nguồn thu từ quả cau, người trồng còn có thêm khoảng 6 - 7 triệu đồng/năm từ chính phần phế phẩm trước đây bị bỏ đi. Người góp phần tạo nên sự thay đổi ấy là anh Nguyễn Văn Tuyến- Giám đốc Công ty TNHH Mega Eco ở xã Nghĩa Hành. Ít ai biết rằng khi bắt đầu ý tưởng sản xuất chén, dĩa từ mo cau vào năm 2020. Anh nhập máy móc từ Ấn Độ về, thuê 4 - 5 lao động địa phương để bắt đầu sản xuất. Tuy nhiên, khó khăn xuất hiện ngay từ khâu nguyên liệu.

“Lúc đó đi vận động người dân thu gom mo cau rất khó vì không ai nghĩ thứ trước giờ vứt đi lại bán được tiền”, anh Tuyến nhớ lại. Không chỉ thiếu nguyên liệu, đầu ra sản phẩm cũng gặp nhiều trở ngại. Những chiếc chén, chiếc dĩa làm từ mo cau còn quá xa lạ với thị trường trong nước.

“Riêng năm 2020 gần như tôi không bán được sản phẩm nào. Mang hàng đi giới thiệu khắp nơi nhưng rất ít người quan tâm”, anh Tuyến kể. Từ mo cau khô, công nhân sẽ chà rửa sạch, ngâm nước cho mềm rồi đưa vào khuôn ép nhiệt khoảng 40 giây để tạo hình. Sau đó, sản phẩm được cắt gọt theo viền khuôn để hoàn thiện thành chén, dĩa, khay đựng thực phẩm. Theo anh Tuyến, toàn bộ quá trình sản xuất không sử dụng hóa chất. Nhờ đặc tính thân thiện môi trường, sản phẩm dần được thị trường chú ý. Đơn hàng bắt đầu tăng lên, đặc biệt từ các thị trường như Mỹ, Hà Lan, Hàn Quốc và Canada.

Đầu năm 2023, anh Tuyến thành lập Công ty TNHH Mega Eco để mở rộng quy mô sản xuất và xây dựng thương hiệu.Hiện doanh nghiệp của anh Tuyến cung cấp ra thị trường hơn 30 dòng sản phẩm từ mo cau với giá dao động khoảng 2.000 - 3.000 đồng/sản phẩm. Trong đó, các loại dĩa vuông, chén vuông và khay chữ nhật là những mặt hàng bán chạy. Theo anh Tuyến, sản phẩm từ mo cau có độ cứng tốt, không thấm nước, có thể dùng để đựng thực phẩm, trái cây, gia vị… Sau khi sản xuất, sản phẩm được khử khuẩn và đóng gói bằng bao ép nhiệt trước khi đưa ra thị trường. Năm 2026, thị trường trong nước chiếm khoảng 60% sản lượng tiêu thụ của doanh nghiệp. Nhiều hệ thống lớn như AEON hay hãng hàng không Vietjet Air đã sử dụng sản phẩm của công ty.

Năm 2026, doanh nghiệp dự kiến đưa ra thị trường khoảng 4,5 triệu sản phẩm từ mo cau.Hiện nhà máy tạo việc làm ổn định cho khoảng 25 lao động địa phương. Đồng thời, khoảng 20 điểm thu mua mo cau cũng giúp hàng trăm hộ dân có thêm nguồn thu nhập phụ. “Tiềm năng còn rất lớn. Với công suất hiện tại, công ty chỉ mới tiêu thụ khoảng 1/3 lượng mo cau mà người dân có thể cung cấp”, anh Tuyến nói.

Quảng Ngãi hiện có khoảng 2.500ha cau, tập trung nhiều ở các địa phương như Nghĩa Hành, Sơn Tây (cũ) cùng nhiều vùng trung du, miền núi khác. Từ nhiều năm nay, cây cau là nguồn thu nhập quen thuộc của người dân địa phương khi quả cau chủ yếu được thương lái thu mua xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.