Hội Liên hiệp Nông dân tập thể Trung ương có nhiệm vụ tuyên truyền giáo dục hội viên và nông dân phát huy tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, điều lệ, nội quy của hợp tác xã

Tháng 9-1981, Ban Bí thư Trung ương Đảng ra Chỉ thị số 116-CT/TW về việc tăng cường sự lãnh đạo của các cấp uỷ đảng đối với tổ chức và hoạt động của Hội Liên hiệp Nông dân tập thể Việt Nam.

Về tổ chức, Chỉ thị quy định ở trung ương, tỉnh, huyện thành lập Hội đồng của Hội Liên hiệp Nông dân tập thể. ở từng cấp, cơ quan của Hội đồng gắn với Ban Nông nghiệp của Đảng, là một bộ phận của Ban Nông nghiệp Trung ương, Ban Nông nghiệp tỉnh, thành phố (cả miền Bắc và miền Nam). Ban Nông nghiệp của Đảng ở trung ương, tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm giúp Ban Bí thư và Thường vụ Tỉnh uỷ, Thành uỷ lãnh đạo, chỉ đạo toàn bộ công tác của Hội Liên hiệp Nông dân tập thể. Ở cấp huyện, cần cử đồng chí thường vụ cấp uỷ đảng phụ trách nông nghiệp trực tiếp làm Chủ tịch Hội đồng nông dân tập thể ở huyện.

Cùng với việc ra Chỉ thị 116, Ban Bí thư cũng đã quyết định cho ban hành Điều lệ của Hội Liên hiệp Nông dân tập thể Việt Nam là tổ chức quần chúng rộng rãi của nông dân lao động trong cả nước.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Hội tập hợp, đoàn kết, vận động nông dân phát huy quyền làm chủ tập thể, tích cực tham gia xây dựng, củng cố, hoàn thiện quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, cùng toàn dân phấn đấu xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Hội Liên hiệp Nông dân tập thể Việt Nam là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, chỗ dựa của Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, sợi dây liên lạc nối liền nông dân với Đảng và Nhà nước. Điều lệ còn quy định rõ nhiệm vụ và tổ chức của hội từ Trung ương đến cơ sở.

Trong lúc giai cấp nông dân cả nước phấn khởi thực hiện cơ chế khoán mới trong nông nghiệp, thì tổ chức Hội Liên hiệp Nông dân tập thể ở các cấp lại đứng trước những khó khăn về mặt tổ chức và hoạt động của Hội. Sau khi có Chỉ thị 116 và Điều lệ của Hội với mục đích là nhằm tăng cường sự lãnh đạo của các cấp uỷ đảng đối với tổ chức và hoạt động của Hội, thì thực tế tình hình lại phức tạp hơn nhiều. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Hội Nông dân tập thể là hoàn toàn đúng, là rất cần thiết, thực tiễn ở địa phương và cơ sở cũng đòi hỏi như vậy.

Nhưng theo tinh thần của Chỉ thị 116 và bản Điều lệ kèm theo thì nhiều địa phương đã không thực hiện được. Bởi vì, ở trung ương, tổ chức Hội chỉ còn là một vụ của Ban Nông nghiệp Trung ương, ở tỉnh chỉ còn là một tổ công tác nằm trong Ban Nông nghiệp, ở huyện thì không có cấp uỷ chuyên trách mà đồng chí Phó Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân huyện phụ trách nông nghiệp kiêm Chủ tịch Hội, thực chất là nằm trong hệ thống nhà nước.

Đến nay, các cấp Hội đã động viên hội viên nông dân tham gia sôi nổi nhiều phong trào hành động cách mạng trên nhiều lĩnh vực nhằm thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ kinh tế-xã hội của các địa phương

Ở cơ sở thì tổ chức Hội nằm trong hợp tác xã, tập đoàn sản xuất. Mỗi lần sinh hoạt Hội phải thương lượng với hợp tác xã, tập đoàn sản xuất, đội sản xuất và các đoàn thể khác để đưa nội dung của Hội vào với các đoàn thể. Công tác xây dựng Hội cũng không được quan tâm. Tất cả xã viên, tập đoàn viên đương nhiên là thành viên của Hội. Hội không có nguyên tắc tổ chức, không cần điều kiện vào Hội, không có nhiệm vụ và quyền lợi, hội viên không có khen thưởng, kỷ luật, không cần có hội phí, tài chính… Do đó hoạt động của các cấp Hội gặp rất nhiều khó khăn hay nói cách khác, hội chỉ còn là hình thức.

Đứng trước tình hình đó, để gỡ bớt khó khăn cho hoạt động của các cấp Hội, ngày 20-12-1982, Ban Bí thư Trung ương Đảng ra Thông tri số 22 quy định nhiệm vụ và quyền hạn của Ban Trù bị Đại hội đại biểu nông dân tập thể toàn quốc. Thông tri quy định rõ Ban Trù bị Đại hội đại biểu nông dân tập thể toàn quốc đặt trong khối nông nghiệp do Ban Nông nghiệp Trung ương phụ trách; đồng thời là một tổ chức đại diện cho nông dân tập thể trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Trong khi chưa tổ chức được Đại hội để cử ra Hội đồng Hội Liên hiệp Nông dân tập thể Trung ương, Ban Trù bị có nhiệm vụ và quyền hạn sau:Tuyên truyền giáo dục hội viên và nông dân phát huy tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, điều lệ, nội quy của hợp tác xã, tập đoàn sản xuất…

 Vận động hội viên và nông dân thi đua lao động sản xuất, tiết kiệm, thực hiện thắng lợi kế hoạch nhà nước, thực hiện nếp sống văn minh, gia đình văn hoá mới, làm tốt nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Hướng dẫn nông dân phát triển đúng hướng kinh tế gia đình.

 Báo cáo nguyện vọng và ý kiến của nông dân với Đảng và Nhà nước;  tham gia với các ngành trong việc xây dựng các chính sách, pháp luật của Nhà nước có liên quan đến nông dân. Cùng với các ngành có liên quan giải quyết các đơn từ khiếu nại của nông dân.

 Hướng dẫn cấp dưới thi hành Điều lệ Hội, tổ chức đại hội đại biểu nông dân tập thể các cấp và chuẩn bị đại hội đại biểu nông dân tập thể toàn quốc dưới sự lãnh đạo của các cấp uỷ đảng.

Mặc dù vẫn nằm trong khối nông nghiệp và do Ban Nông nghiệp Trung ương phụ trách nhưng Ban Trù bị Đại hội đại biểu nông dân tập thể toàn quốc đã được Ban Bí thư Trung ương Đảng định rõ nhiệm vụ và quyền hạn như Hội Liên hiệp Nông dân tập thể Trung ương. Chủ trương này đã giúp cho tổ chức Hội ở các cấp có điều kiện thuận lợi hơn trong hoạt động và xây dựng tổ chức Hội.

Cùng với việc tăng cường lãnh đạo phát triển sản xuất và đẩy mạnh công tác cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với nông nghiệp, Đảng và Nhà nước quan tâm đến việc xây dựng và củng cố tổ chức Hội Nông dân tập thể Việt Nam.

Tháng 2-1984, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ra Thông báo số 32 về việc mở Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất Hội Liên hiệp Nông dân tập thể Việt Nam, Thông báo chỉ rõ: Hội Liên hiệp Nông dân tập thể Việt Nam là một tổ chức quần chúng nông dân xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Địa bàn hoạt động chủ yếu của Hội là cơ sở, huyện.

Ban Chấp hành các cấp do đại hội đại biểu của Hội ở từng cấp bầu ra và chịu sự lãnh đạo ngang của cấp ủy địa phương. Khác với các đoàn thể quần chúng khác, cơ quan Trung ương của Hội Liên hiệp Nông dân tập thể có nhiệm vụ chủ yếu là hướng dẫn công tác, trao đổi kinh nghiệm công tác; chỉ đạo các cấp Hội thi hành điều lệ của Hội; bộ máy gọn nhẹ gồm cả một số cán bộ kiêm nhiệm của các ban, ngành. Hội chưa lập cơ quan báo chí riêng, trước mắt có thể ra tờ tin công tác Hội.

Ban Bí thư dự kiến tiến hành Đại hội đại biểu Hội Liên hiệp Nông dân tập thể toàn quốc lần thứ nhất trong năm 1984, tiến hành dân chủ từ dưới lên, kết hợp với việc kiện toàn tổ chức của hội nhất là ở cơ sở, xã, huyện. Phát động phong trào quần chúng thi đua lao động, sản xuất, thực hành tiết kiệm ở nông thôn. Ban Bí thư Trung ương Đảng ra Công văn số 326 hướng dẫn công tác chuẩn bị và tổ chức đại hội đại biểu nông dân tập thể các cấp và đại hội toàn quốc. Công văn nêu rõ: Công tác tuyên truyền cho đại hội cần làm rõ mục đích, ý nghĩa là cổ vũ nông dân phát huy vai trò làm chủ tập thể nhằm đẩy mạnh phong trào thi đua lao động sản xuất, thực hành tiết kiệm, hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ kinh tế-xã hội năm 1984-1985, xây dựng tổ chức hội theo đúng chức năng, nhiệm vụ của hội như Ban Bí thư đã quy định. Nội dung các văn kiện đưa ra đại hội cần được thảo luận dân chủ từ dưới lên. Công văn còn quy định một số vấn đề cụ thể về chuẩn bị và tổ chức Đại hội đại biểu Hội Liên hiệp Nông dân tập thể toàn quốc lần thứ nhất.

Từ ngày 28 đến ngày 31-5-1984, tại Hậu Giang, Ban Trù bị Đại hội đại biểu Hội Liên hiệp Nông dân tập thể toàn quốc lần thứ nhất đã tổ chức hội nghị sơ kết đại hội các cấp, chuẩn bị cho việc tổ chức đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất Hội Liên hiệp Nông dân tập thể Việt Nam. Đại biểu của các tỉnh, thành hội trong cả nước đã về dự (39/40 tỉnh thành). Hội nghị đã nghe phản ánh kết quả đại hội nông dân tập thể các cấp ở các địa phương. Tính  đến tháng 5-1984 đã có 34/40 tỉnh, thành đã tiến hành xong đại hội ba cấp (xã, huyện, tỉnh). Đại hội các cấp đã bàn việc vận động, giáo dục hội viên nông dân phấn đấu thực hiện các nhiệm vụ chính trị do đại hội các đảng bộ địa phương đề ra; góp ý kiến vào các dự thảo văn kiện của đại hội toàn quốc và bầu Ban Chấp hành chính thức của các cấp Hội.

Hội nghị thống nhất nhận xét quá trình tiến hành đại hội các cấp là một đợt sinh hoạt chính trị quan trọng và rộng khắp trong nông dân cả nước, dấy lên một phong trào thi đua lao động sản xuất của nông dân khắp các địa phương. Cũng qua đại hội mà tổ chức hội, đội ngũ cán bộ được củng cố, nâng cao trình độ và phát triển lên một bước mới, hội viên nông dân ngày càng ý thức được vị trí, vai trò, quyền lợi của bản thân mình và ngày càng nhận rõ sự cần thiết của tổ chức hội nông dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2018 – 2023

Hội nghị tại Hậu Giang cũng đã tiến hành thảo luận, góp ý kiến vào dưj thảo văn kiện đầu tiên chuẩn bị cho Đại hội toàn quốc Hội Liên hiệp Nông dân tập thể Việt Nam (do Ban Trù bị Đại hội soạn thảo). Vấn đề được quan tâm và nhiều đại biểu góp ý kiến nhất là vị trí, vai trò, chức năng và sự cần thiết tồn tại của tổ chức Hội Nông dân. Đại biểu tất cả các địa phương đã đánh giá cao vai trò, cống hiến lớn lao của giai cấp nông dân Việt Nam và tổ chức Hội Nông dân trong lịch sử và trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc trước đây và trên cả nước hiện nay, đồng thời khẳng định sự cần thiết tồn tại Hội Nông dân trong cách mạng xã hội chủ nghĩa và cấp thiết phải đẩy mạnh việc củng cố và phát triển tổ chức Hội Nông dân trong cả nước. Những ý kiến tại hội nghị đã phản ánh đúng nguyện vọng thiết tha của giai cấp nông dân Việt Nam. Có thể nói, hội nghị tại Hậu Giang là một sự kiện chính trị quan trọng trong đời sống của giai cấp nông dân cả nước, lần đầu tiên từ khi đất nước thống nhất Hội đã tổ chức được hội nghị cán bộ toàn quốc.

Đầu tháng 10-1984, Ban Trù bị Đại hội nông dân tập thể Trung ương đã kịp thời họp với 14 tỉnh, thành Hội Liên hiệp Nông dân tập thể để bàn biện pháp hướng dẫn hội viên và nông dân giúp nhau khắc phục hậu quả lũ lụt. Sau khi nghe báo cáo của một số địa phương bị lũ lụt nặng như An Giang, Đồng Tháp, Long An, Kiên Giang, Tiền Giang…, hội nghị đã đề ra một số công tác nhằm hướng dẫn, vận động hội viên nông dân ở vùng bị lũ lụt nhanh chóng khắc phục khó khăn về đời sống và sản xuất; đẩy mạnh việc chăm sóc lúa, phát triển trồng hoa màu, rau, hoặc cấy lại lúa; khôi phục lại đàn trâu bò, đàn lợn và gia cầm. Đặc biệt quan tâm giúp đỡ những gia đình nghèo, gia đình liệt sĩ, thương binh có đủ giống, vốn để nhanh chóng khôi phục và ổn định sản xuất.

Với những việc làm kịp thời, có hiệu quả, vai trò của các cấp hội ngày càng được khẳng định. Bản thân các cấp Hội dần dần nhận rõ những quyền lợi chính đáng của nông dân, trên cơ sở đó đã từng bước xác định được chức năng, nhiệm vụ cụ thể của hội, đề ra những nội dung sinh hoạt thiết thực và những biện pháp phù hợp yêu cầu của phong trào nông dân.