Các cấp Hội đã tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân nhất là nông dân nghèo có vốn sản xuất

Phát triển kinh tế -xã hội, xây dựng nông thôn mới là một trong 5 nhiệm vụ mà Đại hội lần thứ II của Hội đề ra, thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Làm cho người nghèo thì đủ ăn; người đủ ăn thì khá, giàu; người khá, giàu thì giàu thêm”, phong trào nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp đỡ nhau xóa đói giảm nghèo và làm giàu ngày càng được triển khai sâu, thu hút hàng triệu hộ nông dân trên khắp các vùng miền và các ngành sản xuất tham gia. Nội dung chủ yếu của phong trào là: chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp, cơ cấu mùa vụ, đẩy mạnh thâm canh, tăng năng suất, tăng vụ, quy hoạch lại đồng ruộng; cải tạo vườn tạp, làm vườn rừng, trồng cây công nghiệp, chăn nuôi đại gia súc...

Chính sự khởi sắc của của kinh tế nông thôn trong những năm đầu thực hiện công cuộc đổi mới là một trong những nhân tố quan trọng đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội và đạt tăng trưởng cao trong các năm sau. Điều đó càng khẳng định với đường lối đổi mới của Đảng, bộ mặt nông thôn nước ta đã từng bước đổi mới và bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh do Đảng đề ra đã và đang được nông dân cả nước thực hiện. 

Các cấp Hội chủ động phối hợp với ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và Hội làm vườn tổ chức 25.122 lớp tập huấn nhằm phổ biến tiến bộ khoa học, kỹ thuật, công nghệ mới cho 1.195.133 hội viên nông dân; đồng thời, duy trì sinh hoạt của Câu lạc bộ Khuyến nông, tập huấn về chương trình quản lý tổng hợp địch hại cây trồng (IPM); tổ chức tham quan trao đổi kinh nghiệm sản xuất giữa các điển hình tiên tiến trong các địa phương. Phát huy vai trò nòng cốt của Hội, các cấp Hội đã có nhiều biện pháp chỉ đạo, vận động nông dân thi đua lao động sản xuất, khai thác tiềm năng để phát triển sản xuất. Nông dân đã đầu tư công sức khai phá đất hoang, bãi bồi, ven biển, mua sắm công cụ, máy móc, vật tư, đầu tư giống, vốn, khoa học - kỹ thuật sử dụng có hiệu quả ruộng đất, rừng biển, mặt nước, cải tạo vườn tạp, nuôi cá lồng, trồng cây ăn quả, cây công nghiệp ngắn ngày, trồng rừng, làm vườn rừng; mở mang ngành nghề mới, khôi phục và phát triển nghề thủ công truyền thống của địa phương, tạo công ăn việc làm tại chỗ.

Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với ngành Lao động - Thương binh và Xã hội hướng dẫn hội viên làm dự án nhỏ vay vốn quỹ quốc gia giải quyết việc làm; giúp Hội Nông dân xây dựng các trung tâm hỗ trợ nông dân về dịch vụ việc làm, dạy nghề, chuyển giao kỹ thuật phục vụ sản xuất và đời sống. Các tỉnh Hội: Thanh Hoá, Nam Hà, Nghệ An, Hà Tĩnh, Kiên Giang, Quảng Bình, Lâm Đồng,Vĩnh Phú, Hải Phòng... làm thử việc lập quỹ tín dụng nông dân bằng huy động tiền nhàn rỗi trong nông dân ở một số huyện, xã để rút kinh nghiệm, được hội viên và nông dân hưởng ứng. 

Đối với những hộ nghèo, các cấp Hội đã hướng dẫn cơ sở lập danh sách, phân định hộ đói, hộ nghèo, tìm rõ nguyên nhân để có biện pháp giúp đỡ thiết thực, phù hợp

Với sự nỗ lực phấn đấu của nông dân cả nước, mặc dù một số vùng bị thiên tai, nhưng nhờ tiếp thu và ứng dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất và chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi nên tổng sản lượng lương thực vẫn đạt 27,5 triệu tấn, tăng hơn một triệu tấn so với năm 1994. Sản lượng rau đậu các loại đều tăng nhanh. Nhiều vùng thu nhập khá cao từ phát triển cây ăn quả như vải thiều Lục Ngạn (Hà Bắc nay thuộc Bắc Giang), Đông Triều (Quảng Ninh), mơ, mận ở Sơn La, cam bù ở Nghệ An.

Hệ thống tổ chức khuyến nông được triển khai thực hiện một cách tích cực. Hội Nông dân tăng cường phối hợp liên kết với các ngành, các cơ quan nghiên cứu, các nhà khoa học và các trường học, các tổ chức kinh tế tiến hành chuyển giao và hỗ trợ ngày càng tốt hơn cho nông dân về khoa học - kỹ thuật, công nghệ, giống, vốn, vật tư, công cụ sản xuất. Những thành tựu khoa học- kỹ thuật về giống cây trồng, con vật nuôi được áp dụng rộng rãi vào sản xuất trên địa bàn nông thôn đã góp phần làm tăng nhanh năng suất và chất lượng sản phẩm.

Ngoài ra, các viện nghiên cứu khoa học cùng với các trường đại học, các tổ chức khoa học và nhiều nhà máy, doanh nghiệp như: nhà máy Supe phốt phát và hóa chất Lâm Thao, nhà máy phân bón Bình Điền II, Nông trường Sông Hậu, Công ty đường Lam Sơn, Công ty Lương thực và Công ty dịch vụ bảo vệ thực vật An Giang, các Tổng công ty cà phê, cao su, bông, dâu tằm tơ, lương thực cũng đã hướng dẫn nông dân về kỹ thuật sản xuất và giúp đỡ tiêu thụ sản phẩm...

Nhiều địa phương đã xoá được hộ đói, giảm hộ nghèo

Hội Nông dân Việt Nam còn phối hợp chặt chẽ với các ngành nông nghiệp, ngân hàng, ngành khoa học- kỹ thuật nông nghiệp, trung tâm khuyến nông và khuyến lâm tổ chức chỉ đạo phong trào ngày càng phát triển sâu rộng, đạt hiệu quả cao hơn.Cả nước đã xây dựng được 180 mô hình khuyến lâm với diện tích 5.800 ha rừng; 6.250 hộ được chuyển giao khoa học, kỹ thuật, 23.000 hộ được phổ cập kiến thức khuyến lâm. Nhờ vậy, các mô hình khuyến lâm đã chuyển đổi về mặt nhận thức và cách làm ăn của nông dân miền núi, từ chỗ chỉ biết khai thác rừng đến biết kinh doanh tổng hợp, chăm sóc và bảo vệ rừng.

Công tác khuyến ngư đã thực hiện được một số kết quả trong lĩnh vực. Nông dân đã áp dụng nhiều kiến thức tiến bộ khoa học – kỹ thuật mới trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản và áp dụng vào thực tiễn sản xuất đạt kết quả. Hội Nông dân đã xây dựng 485 mô hình nuôi tôm, cua và đặc sản biển; 446 mô hình thâm canh ao cá và đặc sản nước ngọt; 20 mô hình khai thác vùng khơi và 4 mô hình chế biến bảo quản.

Trước đây, nuôi trồng thủy sản chủ yếu để tự cung, tự cấp và tiêu dùng tại chỗ. Chương trình khuyến viên đã xây dựng được 1.660 điểm trình diễn ở 32 tỉnh, thành, trong đó có mô hình VAC phục vụ cho nhu cầu học tập, tham quan của nông dân. Chương trình đã huấn luyện cho 11.130 nông dân, phát hành 11 đầu sách và hàng vạn tờ gấp, giới thiệu VAC.

Hội Nông dân cùng với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các đoàn thể tổ chức vận động nông dân tham gia phong trào nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi với chủ trương: ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, công nghệ mới để có năng suất và chất lượng sản phẩm hàng hóa cao; đoàn kết giúp đỡ nhau phát triển kinh tế.Phát huy truyền thống đoàn kết “lá lành đùm lá rách”, tương thân tương ái trợ giúp nhau lúc khó khăn, hoạn nạn, nông dân tự nguyện giúp nhau về giống vốn, vật tư, lao động và kinh nghiệm về cách làm ăn để thoát khỏi đói nghèo.

Để tạo điều kiện cho nông dân có vốn sản xuất, nhất là các hộ nghèo, có nhiều khó khăn, các cấp Hội cùng với ngân hàng Nông nghiệp và ngân hàng phục vụ người nghèo tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân vay hàng nghìn tỷ đồng tiền vốn để đầu tư phát triển sản xuất. Với nhiều hình thức như: tín chấp cho nông dân nghèo, lập dự án nhỏ cho vay vốn luân chuyển; cán bộ hội và cán bộ tín dụng đến tận xã, phường, bản làng để giải ngân, thu hồi vốn và giải quyết những vướng mắc của nông dân...

Đối với những hộ nghèo, các cấp Hội đã hướng dẫn cơ sở lập danh sách, phân định hộ đói, hộ nghèo, tìm rõ nguyên nhân để có biện pháp giúp đỡ thiết thực, phù hợp với từng đối tượng. Ở tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng, có 36 chi hội đỡ đầu cho 390 hộ nghèo. Thành phố Hải Phòng, có 720 chi hội đăng ký giúp 3.474 hộ nghèo. Tỉnh Đồng Nai, Hội đảm nhận việc giải quyết vốn cho hộ nghèo vay; các chi hội theo hội nghề nghiệp động viên hộ khá giả giúp hộ còn nhiều khó khăn. Ở Khánh Hoà và nhiều tỉnh khác, các chi hội đã phân công các hộ khá, giàu giúp các hộ nghèo, thoát nghèo bằng cách cho vay tiền, giống, vật tư. Nhờ vậy, số hộ nông dân thoát nghèo ngày càng tăng. Nhiều địa phương đã xoá được hộ đói, giảm hộ nghèo. Số hộ giàu và vươn lên giàu ngày càng tăng. Đời sống nông dân được cải thiện, chất lượng cuộc sống được nâng cao.

Phong trào nông dân đoàn kết, giúp đỡ nhau sản xuất, xóa đói giảm nghèo do Hội Nông dân tổ chức diễn ra ở khắp các tỉnh, thành trong cả nước, nhất là ở những địa phương xảy ra thiếu đói do giáp hạt và thiên tai, hỏa hoạn. Chính những hình thức giúp nhau như vậy đã khơi dậy tình làng, nghĩa xóm, tạo sự đầm ấm, gắn bó giữa hội viên với nhau, góp phần làm ổn định trật tự an toàn thôn, xóm. Nhiều nơi đã "xóa đói", giảm bớt được hộ nghèo và mức nghèo, tăng thêm số hộ đủ ăn và khá, giàu.

 Hầu hết các tỉnh, thành hội hằng năm tổ chức hội nghị các điển hình nông dân sản xuất kinh doanh giỏi từ cơ sở, do đó các điển hình tiên tiến được nhân rộng. Nhiều địa phương duy trì nền nếp 2 hoặc 3 năm một lần mở hội nghị nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi từ cơ sở để trao đổi kinh nghiệm làm kinh tế gia đình, biểu dương các điển hình tiên tiến. Tiêu biểu là các tỉnh: Thanh Hóa, Hải Phòng, Lai Châu, Hải Dương, Hưng Yên, Quảng Ninh, Lào Cai, Yên Bái, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Thừa Thiên- Huế, Gia Lai, Bình Định, Lâm Đồng, thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Bạc Liêu, Ninh Bình, Sơn La, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Đồng Nai, Bình Phước, Ninh Thuận, Bình Dương… Nếu như năm 1991, mới có 30 tỉnh, thành phố phát động phong trào nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi và đã lựa chọn gần 1 triệu hộ nông dân cùng hàng trăm đơn vị tập thể đạt danh hiệu nông dân sản xuất giỏi, với mức thu nhập bình quân từ 5 triệu đồng/hộ/năm trở lên, thì đến năm 1995, đã có nhiều hộ nông dân trở nên giàu có. Cả nước đã lựa chọn được gần 3 triệu lượt hộ nông dân đạt danh hiệu nông dân sản xuất giỏi các cấp, với mức thu nhập bình quân từ 10 triệu đồng/hộ/năm trở lên. Đến năm 1997, đã bình xét được 5.987.441 lượt hộ nông dân đạt danh hiệu nông dân sản xuất giỏi các cấp, với mức thu nhập bình quân từ 15 triệu đồng/hộ/năm, một số hộ có mức thu nhập từ 300- 700 triệu đồng/năm. Đã có 1,8 triệu hộ đạt danh hiệu sản xuất kinh doanh giỏi với mức thu nhập hàng chục triệu đồng mỗi năm, trong đó có khoảng 1,6 vạn hộ từ nghèo khó vươn lên.

Phong trào đã thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp, chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn, từng bước khai thác có hiệu quả lao động đất đai, ngành nghề theo hướng sản xuất hàng hóa. Cơ cấu cây trồng được bố trí lại, tăng hệ số sử dụng đất đai canh tác, áp dụng giống mới, tạo ra hiệu quả ngày càng lớn trên một đơn vị diện tích, diện tích trồng lúa kém hiệu quả được chuyển sang trồng rau màu có giá trị cao, ruộng trũng được khoanh vùng nuôi cá. Phần lớn diện tích vùng đồng bằng được trồng lúa như: thâm canh, tăng vụ, áp dụng công nghệ sinh học, phù hợp với điều kiện sinh thái. Bên cạnh lúa còn có các loại hoa màu: ngô lai, dưa hấu, nấm rơm, cây cảnh, rau xanh cao cấp. Cơ cấu con vật nuôi cũng đa dạng: nuôi bò laisin, bò sữa, lợn hướng nạc, vịt siêu thịt, siêu trứng, kết hợp với nuôi ong, rắn, trăn, nai, hươu…

Nông dân các dân tộc đã đầu tư công sức khai phá đất hoang, bãi bồi, ven biển, mua sắm công cụ, máy móc, vật tư khai thác và sử dụng có hiệu quả ruộng đất, rừng biển, mặt nước, mở mang ngành nghề mới, tạo công ăn việc làm tại chỗ. Cả nước đã hình thành nhiều vùng nuôi trồng cây, con đặc sản những vườn cây ăn quả, cây cảnh, những làng nghề, làng văn hoá mới..., đồng thời là những điểm thu hút khách tham quan du lịch. Trên các lĩnh vực sản xuất nông - lâm- ngư - diêm nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ nhiều vùng hộ nông dân áp dụng những tiến bộ khoa học- kỹ thuật và công nghệ, có trình độ sản xuất, quản lý kinh doanh thích ứng với cơ chế thị trường.

Trong lâm nghiệp, nông dân hăng hái nhận rừng và đất rừng, từ khai thác rừng là chính chuyển sang bảo vệ, khoanh nuôi, trồng mới, phủ xanh đất trống đồi núi trọc, từ trồng cây lấy gỗ là chính chuyển sang trồng cây công nghiệp, cây ăn quả, cây dược liệu, phát triển vườn rừng, trang trại với quy mô hàng chục, hàng trăm ha theo phương thức nông – lâm kết hợp, lấy ngắn nuôi dài.

Phong trào nông dân thi đua sản xuất giỏi đã đem lại hiệu quả to lớn. Nhiều hộ nông dân thoát nghèo, đời sống từ khó khăn đã vươn lên đủ ăn, bộ phận đông đảo khá và giàu. Phong trào nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi góp phần tạo nên những thành tựu to lớn trong nông nghiệp, góp phần tích cực chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp, kinh tế nông thôn phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Phong trào đã tạo ra những nhân tố mới, tạo cơ sở để Đảng và Nhà nước hoàn thiện các chủ trương chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn.