Trong sự nghiệp đổi mới và công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn thì nông dân đóng vai trò vô cùng quan trọng

 Những đặc thù của giai cấp nông dân Việt Nam cần được nghiên cứu để hình thành lý luận về giai cấp nông dân nhằm định hướng phát triển giai cấp nông dân đúng quy luật và phù hợp với định hướng của Đảng trong thời kỳ mới. Hội Nông dân Việt Nam đã phối hợp và tham gia với Hội đồng Lý luận Trung ương tổ chức nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn về giai cấp nông dân trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn và hội nhập kinh tế quốc tế.

Hội đã tập trung xây dựng quy hoạch phù hợp để từng bước hoàn thiện, kết cấu hạ tầng nông thôn hiện đại theo tiêu chí xây dựng nông thôn mới và tạo thuận lợi cho phân công lại lao động theo cơ cấu kinh tế hợp lý; khắc phục sự manh mún trong sản xuất nông nghiệp, hình thành các vùng sản xuất hàng hóa chuyên canh có khối lượng, chất lượng sản phẩm cao, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, đáp ứng thị trường trong nước và xuất khẩu. Đây là nhiệm vụ, giải pháp quan trọng hàng đầu để giải phóng triệt để sức lao động, nâng cao thu nhập cho nông dân, góp phần giúp nông dân xóa đói, giảm nghèo và làm giàu.

Trong những 2003-2008, Hội nông dân Việt Nam đã tập trung chỉ đạo các cấp Hội, vận động nông dân thực hiện các nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, chỉ đạo thực hiện tốt ba phong trào: Phong trào nông dân thi đua sản xuất - kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau xoá đói, giảm nghèo và làm giàu; Phong trào nông dân thi đua xây dựng kết cấu hạ tầng ở nông thôn; Phong trào nông dân thi đua xây dựng gia đình văn hóa, xây dựng thôn, ấp, bản, làng văn hóa, xã văn hóa.

Bên cạnh đó, Hội Nông dân đã phối hợp với các cấp, các ngành để thực hiện nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh, phòng chống tội phạm, giáo dục pháp luật cho hàng chục triệu lượt hội viên, nông dân.

Trước những đòi hỏi khách quan của sự nghiệp đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn và hội nhập kinh tế thế giới, phát huy chức năng, nhiệm vụ của mình, trong những năm 2003-2008, Hội Nông dân Việt Nam đã tích cực và chủ động tham gia chương trình đào tạo nguồn nhân lực và tổ chức dạy nghề cho nông dân trên phạm vi toàn quốc, với nhiều hình thức khác nhau. Công tác dạy nghề cho lao động nông thôn đã được các cấp Hội xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng và được thực hiện ở hầu hết các địa phương trong cả nước.

Thành quả trong xây dựng tổ chức Hội và đổi mới phương thức hoạt động của Hội Nông dân Việt Nam và các cấp Hội cũng như sự phát triển của phong trào nông dân đã tạo ra diện mạo mới của nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam

Hệ thống các trung tâm dạy nghề của Hội Nông dân đã được thành lập và đi vào hoạt động, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Thường vụ Hội Nông dân các cấp. Từ một số cơ sở nghèo nàn về mọi mặt, đến năm 2008, hệ thống này được hình thành trên các vùng miền trong cả nước với 43 trung tâm.

Ban Thường vụ Trung ương Hội đã phối hợp với các ngành chức năng, bồi dưỡng hàng nghìn giảng viên, báo cáo viên chuyên môn phục vụ công tác dạy nghề, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kiến thức nghề nghiệp, kỹ thuật khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư cho cán bộ, hội viên và nông dân ở các vùng khác nhau trong cả nước.

Hoạt động của các trung tâm bám sát các nhiệm vụ chính trị và chuyên môn, trên cơ sở các định hướng về chức năng, nhiệm vụ và nhu cầu thực tế trên từng địa bàn. Hệ thống các trung tâm dạy nghề đã tổ chức thực hiện các hoạt động dạy nghề bằng các hình thức trực tiếp và phối hợp với các cơ quan chức năng, các tổ chức và cá nhân khác. Hàng năm, hệ thống các trung tâm dạy nghề của Hội không ngừng tăng về quy mô, ngành nghề và chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn, góp phần nâng cao vai trò và vị thế của tổ chức Hội Nông dân Việt Nam ở các cấp.

Trung ương Hội đã chỉ đạo các trung tâm dạy nghề thực hiện đa dạng hoá hình thức dạy nghề cho lao động nông thôn, bao gồm: Dạy tập trung chuyên môn cao, dài hạn, ngắn hạn, hội thảo đầu bờ, dạy tại chỗ, lấy nông dân dạy nông dân. Hàng năm, các trung tâm đã tiến hành dạy nghề theo hướng chuyển đổi nghề tại chỗ cho hàng vạn lao động nông nghiệp, bao gồm cả những lao động nông nghiệp ở những vùng có đất canh tác được Nhà nước chuyển đổi mục đích sử dụng. Kết quả là, phần lớn số lao động nông nghiệp được dạy nghề tại chỗ đã có thêm việc làm mới, tăng thu nhập cho gia đình.

Trong điều kiện Ngân sách Nhà nước dành cho dạy nghề cho nông dân có hạn, nhưng yêu cầu lại rất lớn, Hội nông dân Việt Nam đã chủ động thực hiện chủ trương xã hội hoá công tác dạy nghề. Hoạt động được tiến hành theo hướng các trung tâm của Hội kết hợp với các bộ, ngành, các doanh nghiệp, chính quyền các địa phương và với những người lao động để đào tạo nghề. Các hình thức kết hợp chủ yếu là:Đẩy mạnh việc thực hiện cung ứng lao động cho các cơ sở sản xuất kinh doanh và các công ty xuất khẩu lao động.

Thông qua thực hiện các phong trào của Hội đã góp phần từng bước nâng cao đời sống của nông dân 

Các trung tâm dạy nghề của Hội đã ký kết hợp đồng với các doanh nghiệp sử dụng lao động để đào tạo, bồi dưỡng lao động theo yêu cầu và đã đạt được những kết quả cụ thể. Trong những năm 2003-2008, các trung tâm đã đào tạo 8.560 lao động nông thôn cho các doanh nghiệp, giới thiệu việc làm tại địa phương cho  1.000 lao động nông thôn, đào tạo và giới thiệu 7.233 lao động đi xuất khẩu.

 Phối hợp với các ngành, các địa phương, các tổ chức quốc tế, tham gia thực hiện các chương trình, dự án mục tiêu quốc gia, quốc tế về lao động và việc làm; các dự án nâng cao chất lượng lao động trong nông nghiệp với sự hỗ trợ về vốn của các chương trình, dự án trong nước và quốc tế...

Thông qua các hình thức phối hợp này, các trung tâm dạy nghề đã đào tạo lại, giới thiệu hàng trăm nghìn lao động nông thôn có điều kiện để tiếp thu và áp dụng các tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất và chế biến nông sản hàng hoá. Trong 5 năm 2003-2008, các trung tâm dạy nghề của Hội phối hợp với Hội Nông dân các cấp dạy nghề và chuyển đổi nghề nghiệp cho hàng chục ngàn lao động, từ thuần nông sang các ngành nghề khác. Nổi bật trong chương trình này là các trung tâm của Hội Nông dân các tỉnh: An Giang, Thanh Hoá, Quảng Bình, Lâm Đồng, Hải Dương, Nghệ An, Bình Định, Bắc Ninh, Thái Bình...

Được sự giúp đỡ của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về kinh phí, Hội Nông dân các cấp và các trung tâm dạy nghề đã thực hiện dự án hỗ trợ sản xuất, phát triển ngành nghề tại nhiều tỉnh, thành Hội.

Với các nguồn vốn được huy động từ việc khai thác các cơ sở cũ, các nguồn đóng góp của địa phương và một phần vốn ngân sách, đến năm 2008, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam đã đầu tư xây dựng mới 8 trung tâm dạy nghề và hỗ trợ việc làm nông dân cho 8 tỉnh và đầu tư trang thiết bị cho 15 tỉnh sử dụng cơ sở cũ.

Riêng Trung ương Hội Nông dân Việt Nam đã đầu tư xây dựng một trung tâm dạy nghề và hỗ trợ việc làm nông dân khu vực Bắc Trung Bộ tại tỉnh Nghệ An. Các trung tâm này đã đi vào hoạt động và phát huy tác dụng tích cực đối với công tác đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nghề cho nông dân các vùng, các địa phương.

Những thành quả trong xây dựng tổ chức Hội và đổi mới phương thức hoạt động của Hội Nông dân Việt Nam và các cấp Hội cũng như sự phát triển của phong trào nông dân đã tạo ra diện mạo mới của nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam. Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa X đã khẳng định: “Sau hơn 20 năm thực hiện đường lối đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nông nghiệp, nông dân, nông thôn nước ta đã đạt được thành tựu khá toàn diện và to lớn. Nông nghiệp tiếp tục phát triển với tốc độ khá cao theo hướng sản xuất hàng hoá, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả; đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia.