16.700 nữ nông dân được tiếp cận an sinh xã hội và điều kiện lao động tốt hơn

Sáng 16/10, tại TP Cần Thơ, Ban Quản lý Dự án An sinh xã hội (Trung ương Hội Nông dân) phối hợp với Hội Nông dân TP Cần Thơ và Tổ chức Oxfam tổ chức hội thảo chia sẻ kinh nghiệm về triển khai dự án "Thúc đẩy tiếp cận an sinh xã hội và điều kiện lao động tốt hơn cho nữ nông dân trong chuỗi tôm và lúa gạo tại Việt Nam" (gọi tắt là dự án).

Phó Chủ tịch Thường trực Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Phan Như Nguyện đến dự và chỉ đạo hội thảo.

Theo báo cáo tại hội nghị, dự án do Tổng vụ Hợp tác Phát triển Bỉ (DGD) và Oxfam đồng tài trợ, nhằm hỗ trợ nữ nông dân trong chuỗi giá trị tôm và lúa gạo ở Việt Nam tiếp cận việc làm và an sinh xã hội đầy đủ, góp phần nâng cao bình đẳng giới và năng lực chống chịu với thiên tai, biến đổi khí hậu.

Trong giai đoạn 2022-2026, dự án thực hiện tại 5 tỉnh trước sáp nhập gồm Bạc Liêu, An Giang, Cà Mau, Sóc Trăng và Kiên Giang (nay là các tỉnh Cà Mau, An Giang và TP Cần Thơ). Đến nay, dự án đã tiếp cận và hỗ trợ 16.700 nữ nông dân, đạt 99% mục tiêu đề ra.

Để có được kết quả trên, dự án đã tổ chức hàng trăm lớp đào tạo giảng viên nguồn (TOT), hàng trăm cuộc sinh hoạt chuyên đề, đối thoại trực tiếp cấp xã với chủ đề xây dựng và củng cố tổ nhóm và các nội dung liên quan đến an toàn vệ sinh lao động, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, an sinh xã hội, tham gia thảo luận các chính sách. Từ đó, nữ nông dân tham gia dự án đã có những thay đổi đáng kể về kỹ năng mềm, tự tin và tham gia lãnh đạo, lan tỏa tấm gương tốt trong cộng đồng.

Ngoài ra, tính đến đầu năm 2026, dự án đã đồng hành và hỗ trợ 83 hợp tác xã, tổ hợp tác, tổ nhóm nông dân trên địa bàn 3 tỉnh/thành phố, trong đó tập trung nguồn lực đầu tư sâu vào 10 mô hình sinh kế nòng cốt. Trong đó, 6/10 tổ nhóm được dự án hỗ trợ ghi nhận số lượng nữ thành viên chính thức góp vốn và trực tiếp tham gia sản xuất tăng so với thời điểm trước khi tham gia dự án.

Tính đến hết năm 2025, lợi nhuận trung bình của các mô hình sinh kế tại An Giang tăng khoảng 1,7 lần, Cà Mau tăng 1,5 lần và Cần Thơ tăng mạnh 7,5 lần so với lợi nhuận trước khi tham gia dự án nhờ đa dạng hoá sản phẩm và mở rộng nguồn thu nhập.

Đặc biệt như tổ hợp tác An Xuyên tại Cà Mau cho thấy sự thay đổi rõ nét, trước đây có 6/11 hộ sản xuất luân canh 1 vụ lúa, 1 vụ tôm, còn lại 5 hộ sản xuất chuyên nuôi tôm nhiều vụ trong năm không sản xuất lúa không đồng bộ gây thất thoát lúa, không đồng đều chất lượng và mẫu mã sản phẩm, doanh thu thấp.

Tuy nhiên, đến nay 100% hộ đã thống nhất canh tác theo mô hình 1 vụ lúa, 1 vụ tôm hình thành vùng sản xuất tập trung, giảm rủi ro dịch hại, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Nhờ đó, doanh thu và lợi nhuận của tổ hợp tác tăng lần lượt khoảng 1,6 lần và hơn 1,7 lần so với trước khi tham gia dự án.

Đồng thời tạo thêm nguồn thu từ dịch vụ cho thuê máy, góp phần duy trì và bảo dưỡng tài sản chung. Trước khi tham gia dự án, lợi nhuận hàng năm của tổ hợp tác An Xuyên là 397,5 triệu đồng, tính đến hết năm 2025, lợi nhuận tăng lên tới 695 triệu đồng.

Tập trung vào chiều sâu, nâng cao tính bền vững và lan tỏa kết quả dự án

Năm 2026 là năm cuối trong giai đoạn thực hiện dự án, nên tập trung vào củng cố chiều sâu, nâng cao tính bền vững và lan tỏa kết quả dựa trên cơ sở các bài học kinh nghiệm rút ra và những thay đổi về bối cảnh, nhu cầu thực tiễn của nữ nông dân.

Đồng thời, đổi mới phương thức truyền thông, lồng ghép truyền thông vào các hoạt động hiện có của dự án, chuyển từ hình thức hội nghị truyền thống sang các hình thức sáng tạo, dễ tiếp cận hơn như hội thi để chia sẻ thực hành tốt tại cộng đồng địa phương.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Sử - Chủ tịch Hội Nông dân TP Cần Thơ cho biết, chuỗi giá trị tôm và lúa gạo ở ĐBSCL không chỉ mang về hàng tỷ đô la xuất khẩu mà còn là trụ cột sinh kế của hàng triệu hộ gia đình nông dân. Tuy nhiên, có một thực tế chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận, lực lượng đóng góp thầm lặng nhưng mang tính quyết định để duy trì hai chuỗi giá trị khổng lồ ấy chính là nữ nông dân và lao động thời vụ.

Các chị, các mẹ tham gia vào hầu hết mọi khâu sản xuất, nhưng lại đang là nhóm dễ bị tổn thương nhất, thu nhập bấp bênh, làm việc trong môi trường khắc nghiệt và thiếu hụt nghiêm trọng các mạng lưới an sinh xã hội. Tỷ lệ tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện còn thấp, bảo hiểm y tế thường gián đoạn, và an toàn vệ sinh lao động chưa được quan tâm đúng mức.

"Chúng ta không thể tự hào về một nền nông nghiệp hiện đại, tiên tiến nếu những người trực tiếp làm ra hạt gạo, con tôm lại không được bảo vệ sức khỏe khi ốm đau, không có điểm tựa khi tuổi già sức yếu" - ông Sử nói.

Trước thực trạng trên, Hội Nông dân thành phố cùng với An Giang và Cà Mau đã tích cực triển khai nhiều mô hình thực hành tốt, thúc đẩy bình đẳng giới, nâng cao nhận thức về an toàn lao động và phát triển an sinh xã hội bền vững cho hội viên thông qua dự án thúc đẩy tiếp cận an sinh xã hội và điều kiện lao động tốt hơn cho nữ nông dân trong chuỗi tôm và lúa gạo. Từ đó, đã đạt được nhiều kết quả tích cực.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Phan Như Nguyện, những kết quả nói trên thể hiện những nỗ lực, cố gắng của bà con, các cấp Hội và các đối tác trong quá trình triển khai thực hiện dự án.

Năm 2026 là năm cuối của dự án, thời gian còn lại không nhiều, do đó Phó Chủ tịch Thường trực Phan Như Nguyện mong muốn các bên tham gia cần tiếp tục phối hợp, phát huy hơn nữa những kết quả đạt được, duy trì sinh kế gắn với lao động an toàn và bảo vệ môi trường.

Riêng Hội Nông dân các cấp cần phát huy hơn nữa vai trò tập hợp, tư vấn, kết nối và đại diện cho hội viên, xác định nội dung cần phối hợp với cơ quan, đối tác và doanh nghiệp, nghiên cứu lựa chọn những cách làm có thể đưa vào hoạt động thường xuyên của Hội.

"Mong các cấp Hội, các đối tác và bà con chung sức duy trì những thay đổi đã đạt được. Mỗi kinh nghiệm được áp dụng hiệu quả sẽ góp phần cải thiện cuộc sống của chính bà con nông dân chúng ta và vì một nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh" - Phó Chủ tịch Thường trực Phan Như Nguyện nói.