Hướng tới Đại hội Hội NDVN lần thứ IX: Phát huy vai trò nông dân trong chuyển đổi xanh, số hóa nông nghiệp
Hướng tới Đại hội Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX, Phó Chủ tịch Hội Nông dân TPHCM Trần Văn Mảng góp ý Dự thảo văn kiện (Dự thảo báo cáo chính trị...) tập trung làm sâu sắc, cụ thể và có tính đột phá hơn nội dung: “Xây dựng nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh” theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Ông Trần Văn Mảng và lãnh đạo TP.HCM thăm gian hàng sản phẩm OCOP của HTX Bưởi Sông Xoài tại Đại hội Hội Nông dân TP.HCM lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030. Ảnh: T.Đ
Đó là chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp hiện đại, sinh thái, giá trị cao; nông thôn hiện đại, thông minh, đáng sống; nông dân là chủ thể trung tâm; chuyển đổi xanh - số; giảm tỷ lệ lao động nông nghiệp xuống dưới 20%; phát triển kinh tế tuần hoàn, carbon thấp.
Các góp ý nhằm tăng tính gắn kết chặt chẽ với Nghị quyết Đại hội XIV, nhấn mạnh vai trò dẫn dắt, hỗ trợ của Hội Nông dân, đồng thời tích hợp các mô hình thành công trên thế giới để thí điểm, học hỏi chọn lọc phù hợp với điều kiện Việt Nam (đất hẹp người đông, đô thị hóa nhanh, biến đổi khí hậu, tiềm năng du lịch nông thôn). Những góp ý của Phó Chủ tịch Hội Nông dân TP.HCM cụ thể như sau:
1. Phần mở đầu và Phương hướng chung (Phần thứ hai, A & B.I):
Sau đoạn “Xây dựng Hội Nông dân Việt Nam vững mạnh; phát huy vai trò nông dân là chủ thể, là trung tâm…”, ông Mảng đề nghị bổ sung đoạn sau:
“...phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh theo định hướng Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Trong đó, ưu tiên phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp đô thị theo hướng "thành phố xanh - khu đô thị sinh thái", và nông nghiệp du lịch sinh thái gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa, kinh tế tuần hoàn. Hội Nông dân Việt Nam cần chủ động học hỏi kinh nghiệm quốc tế, chọn lọc và thí điểm phù hợp với thực tiễn Việt Nam nhằm góp phần thực hiện mục tiêu đến năm 2030: Kinh tế nông nghiệp giá trị cao thuộc nhóm hàng đầu khu vực, nông thôn có điều kiện sống tiệm cận đô thị, môi trường xanh - sạch - đẹp, giàu bản sắc văn hóa, và tỷ lệ lao động nông nghiệp giảm xuống dưới 20%".
Việc bổ sung nội dung này theo ông Mảng là để cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV ngay từ đầu, tạo sự xuyên suốt và nhấn mạnh 3 xu thế then chốt.
2. Bổ sung vào Phần B.II - Mục tiêu:
Mục tiêu tổng quát (thêm mục 6):
“6. Đẩy mạnh phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp đô thị thông minh và nông nghiệp du lịch sinh thái, hình thành các mô hình kinh tế nông thôn đa chức năng (sản xuất - chế biến - dịch vụ - du lịch), góp phần xây dựng nông thôn hiện đại, đáng sống, hài hòa với đô thị hóa và thích ứng biến đổi khí hậu".
Các chỉ tiêu cụ thể (bổ sung/mở rộng):
· Chỉ tiêu 7: “…trong đó ít nhất 500 hợp tác xã và tổ hợp tác ứng dụng công nghệ cao, kết hợp du lịch sinh thái hoặc mô hình nông nghiệp đô thị.”
· Thêm chỉ tiêu mới: “Hỗ trợ xây dựng và nhân rộng ít nhất 2.000 mô hình nông nghiệp đô thị, nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp du lịch sinh thái (đạt chuẩn OCOP 3 sao trở lên hoặc có chứng nhận sinh thái, truy xuất nguồn gốc).”
·Thêm chỉ tiêu mới: “Hỗ trợ thí điểm ít nhất 300 mô hình nông nghiệp đô thị, công nghệ cao và du lịch sinh thái, học hỏi kinh nghiệm từ Singapore, Hà Lan, Nhật Bản, Ý và Israel; ít nhất 40% nông dân sản xuất kinh doanh giỏi được hỗ trợ chuyển đổi sang mô hình kinh tế đa chức năng, góp phần tạo việc làm tại chỗ, thực hiện ‘ly nông bất ly hương’.”
3. Làm sâu sắc Các nhiệm vụ đột phá (Phần C*):
·Đột phá (1): “…xây dựng nông dân số, nông thôn thông minh, hỗ trợ nông dân tham gia nông nghiệp đô thị và du lịch sinh thái trên nền tảng số (quảng bá, đặt tour, truy xuất nguồn gốc).”
·Đột phá (2): “…phát triển kinh tế tập thể xanh, tuần hoàn, gắn với chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn và các mô hình hợp tác xã đa chức năng (sản xuất công nghệ cao + du lịch sinh thái + nông nghiệp đô thị).”
·Đột phá (3): “…kiến thức nông nghiệp sinh thái, công nghệ cao (IoT, AI, nhà kính thông minh, nhà lưới), kỹ năng quản trị du lịch nông thôn và sản xuất đô thị xanh.”
· Đột phá (4): “…trở thành lực lượng nòng cốt xây dựng doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp du lịch sinh thái và mô hình nông nghiệp đô thị, dẫn dắt quá trình ‘tri thức hóa nông dân’ và "nông dân chuyên nghiệp"”.
4. Bổ sung chi tiết vào Phần III - Phát huy vai trò chủ thể của nông dân
Thêm tiểu mục 2.3 (hoặc mở rộng phần 2):
“2.3. Đẩy mạnh phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp đô thị và nông nghiệp du lịch sinh thái; Hỗ trợ, hướng dẫn hội viên, nông dân xây dựng và nhân rộng các mô hình ứng dụng công nghệ cao (nhà kính, nhà lưới thông minh, IoT, AI, sinh học); nông nghiệp đô thị theo hướng "thành phố xanh", "khu đô thị sinh thái" (rau sạch, aquaponics, verticalfarming trên mái nhà, không gian đô thị); nông nghiệp du lịch sinh thái gắn với bảo tồn làng nghề, văn hóa truyền thống và trải nghiệm nông thôn (homestay xanh, vườn sinh thái, tour trải nghiệm canh tác hữu cơ).
Học hỏi kinh nghiệm quốc tế chọn lọc và thí điểm phù hợp với Việt Nam:
·Nông nghiệp đô thị: Mô hình SkyGreens (Singapore) với hệ thống tháp quay thủy lực thấp carbon, sản xuất rau sạch trong lòng đô thị, năng suất cao gấp nhiều lần so với canh tác truyền thống, giảm vận chuyển và phát thải.
·Nông nghiệp công nghệ cao: Mô hình nhà kính thông minh, precisionagriculture của Hà Lan (sử dụng AI, IoT, hydroponics, giảm nước và năng lượng đáng kể) và công nghệ tưới nhỏ giọt chính xác, verticalfarming của Israel (tiết kiệm đến 90-95% nước, thích ứng vùng khô hạn).
·Nông nghiệp du lịch sinh thái: Mô hình agriturismo tại Tuscany (Ý) – chuyển đổi trang trại truyền thống thành nơi lưu trú, trải nghiệm hái olive, làm phô mai, ẩm thực địa phương, mang lại thu nhập đa dạng và bảo tồn di sản; cùng kinh nghiệm trải nghiệm trồng lúa, hái trà, riceterracetourism của Nhật Bản (kết hợp văn hóa, giáo dục và du lịch cộng đồng).
Hội phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp, nhà khoa học chọn 50-100 mô hình điểm giai đoạn 2026-2031 (ưu tiên vùng đô thị lớn, đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên, ven biển), hỗ trợ theo kết quả (đạt chuẩn OCOP, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải), nhằm nhân rộng hiệu quả và tạo động lực cho nông dân.”
Trong phần 1 (Phong trào thi đua): Thêm “…thi đua sản xuất xanh, chuyển đổi số, phát triển nông nghiệp đô thị và du lịch sinh thái.”
Trong phần 4 (Xây dựng nông thôn mới): “…phát triển nông thôn hiện đại, thông minh, đáng sống gắn với nông nghiệp du lịch sinh thái và nông nghiệp đô thị…”
5. Bổ sung vào Phần II - Xây dựng người nông dân mới:
Trong mục 2 (Nâng cao trình độ, kỹ năng…):
“…đào tạo kỹ năng số, quản trị xanh, kỹ năng kinh doanh du lịch nông thôn và sản xuất nông nghiệp đô thị công nghệ cao, hình thành "nông dân chuyên nghiệp - nông dân số - nông dân xanh"”.
6. Bổ sung vào Phần I - Xây dựng Hội vững mạnh:
Trong tuyên truyền và đào tạo cán bộ:
“Tuyên truyền sâu rộng định hướng "nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh" của Nghị quyết Đại hội XIV, với trọng tâm là nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp đô thị và du lịch sinh thái; đào tạo cán bộ Hội về quản trị xanh, kinh tế tuần hoàn và hỗ trợ nông dân chuyển đổi mô hình đa chức năng”.
Góp ý chung:
·Tăng tính gắn kết: Thêm 1 đoạn ngắn trích dẫn định hướng then chốt của Nghị quyết Đại hội XIV về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn ngay đầu Phần thứ hai.
·Cơ chế thực hiện: Nhấn mạnh “hỗ trợ theo kết quả”, ưu tiên vốn Quỹ Hỗ trợ nông dân, nguồn lực quốc tế cho các mô hình thí điểm đạt chuẩn sinh thái, OCOP cao, giảm phát thải.
·Vai trò Hội: Chuyển từ “vận động” sang “dẫn dắt, hỗ trợ, đồng hành” nông dân trở thành lực lượng chủ lực thực hiện mục tiêu Đảng đề ra.
·Ngôn ngữ: Giữ giọng văn chính trị trang nghiêm nhưng thêm cụm từ sinh động như “khơi dậy khát vọng làm giàu chính đáng trên nền tảng sinh thái”, “xây dựng nông thôn hiện đại đáng sống”, “nông dân văn minh - chuyên nghiệp - số”...