Quang cảnh họp báo thông tin, giới thiệu về Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031. Ảnh: Quang Vinh

Điểm mới nổi bật lần này là chủ trương mở rộng và nâng cao chất lượng thành phần tham gia Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa mới. Theo đó, dự kiến sẽ bổ sung thêm 12 tổ chức thành viên, trong đó có một số hội do Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ. Đây là bước đi quan trọng nhằm mở rộng không gian đại đoàn kết theo hướng thực chất hơn, đa dạng hơn và phù hợp hơn với cơ cấu xã hội hiện đại.

Việc tăng thêm các tổ chức thành viên không đơn thuần là mở rộng về số lượng, mà quan trọng hơn là mở rộng khả năng tập hợp lực lượng xã hội, nhất là các tổ chức có tính chuyên ngành, chuyên sâu, có khả năng phản ánh trực tiếp tâm tư, nguyện vọng của các nhóm xã hội mới đang hình thành trong quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Điều này cho thấy tư duy đại đoàn kết trong giai đoạn mới đang được mở rộng theo hướng kết nối rộng rãi hơn các lực lượng xã hội, nghề nghiệp, trí thức và các chủ thể phát triển.

Một điểm nhấn rất đáng chú ý khác là dự kiến tăng thêm các chuyên gia trên nhiều lĩnh vực để tham gia Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa mới, qua đó nâng cao chất lượng công tác giám sát và phản biện xã hội. Đây là bước chuyển mạnh sang đại diện gắn với năng lực tư vấn, phản biện và kiến tạo chính sách.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga cho biết, dù số lượng Ủy viên Ủy ban khóa XI dự kiến không tăng so với khóa X, nhưng cơ cấu thành phần lại có sự chuyển dịch rất đáng kể.

Điểm mới cốt lõi nằm ở việc gia tăng mạnh mẽ số lượng các chuyên gia, trí thức và cá nhân tiêu biểu trong các thành phần kinh tế. Cụ thể, số lượng nhân sĩ, trí thức và chuyên gia trong các lĩnh vực khoa học kỹ thuật, luật pháp, giáo dục, y tế... dự kiến sẽ tăng thêm 21 vị.

Đặc biệt, lần đầu tiên MTTQ Việt Nam chú trọng mở rộng sự hiện diện của đại diện từ các tập đoàn kinh tế và doanh nghiệp tư nhân trực tiếp sản xuất tại các địa bàn trọng điểm. Sự điều chỉnh này không chỉ nhằm nâng cao hàm lượng trí tuệ trong công tác giám sát, phản biện xã hội từ sớm, từ xa mà còn giúp Mặt trận nắm bắt sát thực tế vận động của nền kinh tế, từ đó bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân một cách hiệu quả hơn trong bối cảnh mới.

Bên cạnh đó, tính dân chủ và sự đa dạng còn được khẳng định qua tỷ lệ người ngoài Đảng tham gia Ủy ban dự kiến đạt trên 50% - một minh chứng cho thấy Mặt trận luôn là “mái nhà chung” rộng mở của mọi tầng lớp nhân dân.

Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI đã nêu rõ yêu cầu: “Xây dựng Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa mới là trung tâm của khối đại đoàn kết, có tư duy đổi mới, có năng lực tổ chức thực hiện”.

Đây không chỉ là định hướng về công tác tổ chức, mà còn thể hiện tư duy đổi mới sâu sắc trong xây dựng nền tảng chính trị - xã hội vững chắc của khối đại đoàn kết toàn dân tộc; đồng thời đặt Đại hội XI trong bối cảnh đất nước hướng tới các mục tiêu phát triển năm 2030 và tầm nhìn 2045. Bởi, khi yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao, Mặt trận càng cần phát huy vai trò là trung tâm quy tụ, điều hòa và phát huy sức mạnh của mọi tầng lớp nhân dân.

Xây dựng Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa mới theo hướng rộng mở hơn, trí tuệ hơn, chuyên nghiệp hơn và thực chất hơn chính là điều kiện quan trọng để tiếp tục củng cố niềm tin xã hội, tăng cường đồng thuận xã hội và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc - nguồn sức mạnh chiến lược của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới.

Với yêu cầu cao hơn, trách nhiệm lớn hơn và phương thức hoạt động mới hơn, dự thảo Báo cáo chính trị nhiệm kỳ này có nhiều điểm mới quan trọng thể hiện sự kế thừa và đổi mới. Theo đó, Báo cáo chính trị kế thừa những điểm ưu việt nhưng có 3 nội dung trọng tâm gồm: Cụ thể hóa tinh thần các nghị quyết của Đảng vào báo cáo chính trị; Thể hiện vai trò, vị thế lớn hơn của Mặt trận trong việc xây dựng tương tác, đối tác với các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng; Bám sát các mục tiêu cụ thể.

Đồng thời, xây dựng các nhóm giải pháp vừa mang tính bao quát hết các yêu cầu đối với công tác Mặt trận, vừa mang tính cụ thể để các tổ chức thành viên dễ thực hiện...

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định yêu cầu thực hiện đầy đủ dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện, nhất là dân chủ ở cơ sở; đồng thời phát huy vai trò của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể nhân dân trong đại diện thực hiện quyền làm chủ của nhân dân.

Chính vì vậy, Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 có ý nghĩa quan trọng, nhằm cụ thể hóa những chủ trương, quyết sách, quan điểm mới của Đảng đối với hoạt động của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ.

Tất cả những nội dung này đã được cụ thể hóa trong văn kiện của đại hội, trong các mục tiêu, nhiệm vụ, trong 7 chương trình hành động, nhiệm vụ, giải pháp, các khâu đột phá của MTTQ Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Bình Minh, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Chánh văn phòng Cơ quan UBTƯ MTTQ Việt Nam, dự thảo Báo cáo chính trị nhiệm kỳ này có nhiều điểm mới quan trọng thể hiện sự kế thừa và đổi mới. Dự thảo Báo cáo chính trị đã xây dựng hệ thống giải pháp, nhiệm vụ vừa mang tính bao quát toàn diện các yêu cầu của Đảng và nhân dân, vừa cụ thể hóa để MTTQ các cấp và các tổ chức thành viên dễ dàng triển khai. Thêm vào đó, các chỉ tiêu được đề ra cụ thể cho nhiệm kỳ mới, được rà soát kỹ lưỡng, đảm bảo tính khả thi cao hơn và có thể đo lường được hiệu quả thực hiện.

Báo cáo chính trị lần này đặt ra trong bối cảnh rất đặc biệt, kế thừa những điểm ưu việt nhưng có 3 nội dung trọng tâm gồm: Cụ thể hóa tinh thần các Nghị quyết của Đảng vào báo cáo chính trị; thể hiện vai trò, vị thế lớn hơn của Mặt trận trong việc xây dựng tương tác, đối tác với các tổ chức chính trị - xã hội và các hội đoàn; bám sát các mục tiêu cụ thể. Cùng với đó, dự thảo xây dựng các nhóm giải pháp vừa mang tính bao quát hết các yêu cầu đối với công tác Mặt trận, vừa mang tính cụ thể để các tổ chức thành viên dễ thực hiện.

Dự thảo Báo cáo chính trị đề ra 3 đột phá chiến lược gồm: Hoàn thiện cơ chế, đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam các cấp, tập trung hướng về cơ sở và địa bàn dân cư; nâng cao chất lượng, hiệu quả giám sát, phản biện xã hội theo hướng chủ động, từ sớm, từ xa, ngay từ khâu xây dựng chính sách; xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.

Ông Nguyễn Bình Minh nhấn mạnh một điểm mới nổi bật khác so với nhiệm kỳ trước là việc bổ sung Chương trình hành động số 7 về tham gia phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, xây dựng xã hội số và đẩy mạnh chuyển đổi số trong hệ thống MTTQ Việt Nam.

Một điểm mới nữa chính là việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ vào công tác tổ chức Đại hội theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Lần đầu tiên, ứng dụng “Đại hội XI - MTTQ Việt Nam” với nhiều tính năng hữu ích (khai thác tài liệu, sơ đồ chỗ ngồi, tin tức, hình ảnh, các thông tin hỗ trợ từ Ban Tổ chức…) sẽ hỗ trợ, giúp đại biểu tiếp cận thông tin kịp thời, chính xác và hiệu quả.

Bên cạnh đó, không gian triển lãm “Mặt trận số” được bố trí trong khuôn viên Đại hội với các “Không gian thực tế ảo”, “Bức tường lịch sử” và giới thiệu, trải nghiệm các nền tảng số tiêu biểu của MTTQ Việt Nam các cấp.