Sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý năm 2025, chè Lai Châu bước vào giai đoạn mới trong hành trình xây dựng thương hiệu. Không chỉ là sản phẩm nông nghiệp, chè đang dần định hình vị thế là sản phẩm đặc trưng có giá trị, gắn với điều kiện tự nhiên và bản sắc vùng cao.

Chỉ dẫn địa lý “Lai Châu” được bảo hộ cho ba dòng sản phẩm gồm chè xanh, chè Ô long và chè Đông phương mỹ nhân. Đây đều là những sản phẩm được chế biến từ nguyên liệu búp chè đạt tiêu chuẩn, chủ yếu từ giống chè shan cổ thụ và Kim Tuyên. Việc xác lập chỉ dẫn địa lý không chỉ giúp nhận diện nguồn gốc, mà còn tạo cơ sở để kiểm soát chất lượng đồng đều.

Ông Dương Đình Đức, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lai Châu, cho biết: Việc chè Lai Châu được cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý là bước khẳng định rõ ràng về chất lượng và nguồn gốc sản phẩm. Những đặc tính riêng biệt của chè được hình thành từ điều kiện tự nhiên đặc thù và quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ. Đây không chỉ là cơ sở bảo vệ uy tín sản phẩm, mà còn tạo nền tảng để nâng cao giá trị thương hiệu, mở rộng thị trường và hướng tới phát triển bền vững cho ngành chè địa phương.

Từ góc độ sản phẩm, chè Lai Châu thể hiện rõ sự khác biệt. Chè xanh có mùi thơm tự nhiên, vị chát dịu, hậu ngọt rõ, hàm lượng axit glutamic đạt từ 5,34 g/100g trở lên. Chè Ô long mang hương hoa, vị thanh, ngọt nhẹ, hàm lượng axit glutamic từ 4,24 g/100g. Trong khi đó, chè Đông phương mỹ nhân có hương mía nướng, mật ong, vị êm dịu, gần như không chát, hàm lượng axit glutamic đạt từ 5,61 g/100g. Những chỉ số này phản ánh chất lượng và tạo nên dấu ấn riêng cho chè Lai Châu trên thị trường.

Nền tảng của chất lượng đó đến từ điều kiện tự nhiên đặc thù. Vùng trồng chè shan cổ thụ nằm ở độ cao từ 1.200 đến 2.500m so với mực nước biển, với biên độ nhiệt ngày đêm lớn và lượng mưa trung bình khoảng 2.118 mm/năm. Sự chênh lệch nhiệt độ giúp cây chè tích lũy axit amin, trong khi lượng mưa phù hợp giúp búp chè non, giàu dinh dưỡng.

Đối với giống chè Kim Tuyên, vùng trồng ở độ cao từ 900 đến 1.300m, có điều kiện khí hậu thuận lợi cho phát triển các dòng chè chất lượng cao như Ô long và Đông phương mỹ nhân. Các yếu tố về nhiệt độ, độ ẩm và lượng mưa góp phần hình thành cấu trúc lá và hương vị đặc trưng.

Bên cạnh yếu tố tự nhiên, quy trình sản xuất cũng đóng vai trò quan trọng. Việc lựa chọn nguyên liệu theo tiêu chuẩn búp chè, cùng với kỹ thuật chế biến phù hợp cho từng dòng sản phẩm, giúp giữ được hương vị đặc trưng và nâng cao chất lượng. Đây là yếu tố then chốt để sản phẩm chè Lai Châu duy trì sự ổn định khi tham gia thị trường.

Từ thực tế cho thấy, chỉ dẫn địa lý không chỉ mang ý nghĩa pháp lý mà còn là công cụ phát triển kinh tế. Khi sản phẩm được định danh rõ ràng, giá trị thương hiệu được nâng lên, tạo điều kiện thuận lợi cho tiêu thụ và mở rộng thị trường. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để bảo vệ quyền lợi của người sản xuất, tránh tình trạng trà trộn sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Tuy nhiên, để phát huy hết giá trị của chỉ dẫn địa lý, yêu cầu đặt ra là duy trì chất lượng đồng đều và tăng cường liên kết sản xuất. Việc tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, kiểm soát quy trình và nâng cao nhận thức của người dân là yếu tố quan trọng.

Trong bối cảnh đó, chè Lai Châu đang có cơ hội rõ rệt để nâng tầm thương hiệu. Khi lợi thế tự nhiên được kết hợp với quản lý chất lượng và xây dựng thương hiệu bài bản, sản phẩm không chỉ dừng lại ở đặc sản địa phương, mà có thể vươn ra thị trường rộng hơn.

Từ nền tảng đã có, việc phát triển chè theo hướng bền vững, gắn với giá trị vùng cao sẽ là hướng đi phù hợp. Đây không chỉ là câu chuyện của một sản phẩm, mà còn là cách để nâng cao thu nhập, ổn định sinh kế cho người dân, đồng thời khẳng định vị thế nông sản Lai Châu trên thị trường.