Trở thành thợ giỏi nghề đúc đồng Trà Đông ở tuổi 25

Anh Đặng Quốc Toàn (SN 1991) sinh ra trong gia đình nhiều thế hệ làm nghề đúc đồng, anh là con trai của Nghệ nhân Ưu tú Đặng Ích Hoàn và cháu nội nghệ nhân Đặng Ích Hoán, những người có đóng góp quan trọng trong việc phục dựng nghề đúc đồng truyền thống ở Trà Đông, xã Thiệu Trung (Thanh Hóa) đồng thời phục chế thành công trống đồng Ngọc Lũ bằng phương pháp thủ công.

Là thế hệ thứ 20 tiếp nối nghề gia truyền, anh Đặng Quốc Toàn sớm làm quen với khuôn đất, lò đúc và những công đoạn chế tác đồng thủ công.

Tuy nhiên, thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm được truyền lại, anh chủ động tìm hiểu thêm kiến thức từ nhiều làng nghề đúc đồng nổi tiếng ở Bắc Ninh, Phú Thọ, Nam Định, Hà Nội...

Đồng thời, anh cũng dành thời gian nghiên cứu tư liệu tại các bảo tàng, thư viện để hiểu sâu hơn về lịch sử và giá trị văn hóa của nghề đúc đồng.

Sự tìm tòi ấy đã giúp người thợ trẻ từng bước nâng cao tay nghề. Năm 25 tuổi, anh được Hiệp hội Làng nghề Việt Nam vinh danh là thợ giỏi.

Cùng với cha mình, anh Toàn đã tham gia chế tác nhiều công trình và sản phẩm có giá trị. Trong đó có chiếc trống đồng lớn với đường kính 1,21m, cao 95cm, nặng 364kg được hoàn thành năm 2009; bộ 50 trống đồng kỷ vật Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội; các mẫu trống đồng khắc họa lịch sử dân tộc và nhiều hiện vật được chế tác để trưng bày tại Khu lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở Quảng Bình...

Theo anh Toàn, đúc đồng là nghề đòi hỏi sự kiên trì và tính chính xác cao. Từ khâu làm khuôn, phối liệu, nấu đồng đến rót đồng và hoàn thiện hoa văn đều yêu cầu người thợ tập trung tuyệt đối. Có những sản phẩm phải mất nhiều tháng, thậm chí cả năm mới hoàn thành.

Đặc biệt, phần tạo hoa văn trên mặt trống luôn được anh dành nhiều tâm huyết. Mỗi họa tiết đều được nghiên cứu kỹ về nguồn gốc, ý nghĩa lịch sử trước khi đưa vào sản phẩm. Bởi với anh, giá trị của một chiếc trống đồng không chỉ nằm ở kỹ thuật chế tác mà còn ở những câu chuyện văn hóa được lưu giữ trên từng đường nét.

Giữ nghề bằng đôi tay thủ công, mở rộng thị trường bằng tư duy mới

Hiện nay, ngoài việc điều hành cơ sở sản xuất của gia đình, anh Đặng Quốc Toàn còn tích cực tìm hướng đi mới cho sản phẩm làng nghề.

Bên cạnh các mặt hàng truyền thống như đỉnh đồng, lư hương, đồ thờ cúng, cơ sở của anh phát triển thêm các dòng quà tặng, đồ lưu niệm và sản phẩm trang trí có kích thước nhỏ gọn để phục vụ khách du lịch và thị trường quà tặng.

Theo anh Toàn, đổi mới là yêu cầu tất yếu để làng nghề tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, đổi mới không đồng nghĩa với việc đánh mất bản sắc.

Vì vậy, dù ứng dụng thêm một số kỹ thuật hỗ trợ trong sản xuất, anh vẫn duy trì các công đoạn thủ công quan trọng nhằm giữ nét riêng của sản phẩm đúc đồng Trà Đông.

Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, người nghệ nhân trẻ còn tích cực truyền nghề cho lao động địa phương.

Gần 10 năm qua, anh tham gia hướng dẫn nghề miễn phí cho nhiều thanh niên trong vùng, đồng thời tạo việc làm thường xuyên cho nhiều lao động.

Từ những học viên ban đầu, nhiều người đã trở thành thợ lành nghề, mở cơ sở sản xuất riêng và tiếp tục gắn bó với nghề đúc đồng truyền thống.

Đây cũng là điều khiến anh Toàn tự hào nhất, bởi theo anh, giữ được người làm nghề chính là giữ được tương lai của làng nghề.

Nhờ sự kết hợp giữa kinh nghiệm của các thế hệ đi trước với tư duy đổi mới của người trẻ đang góp phần giúp nghề đúc đồng Trà Đông tiếp tục khẳng định vị thế trên thị trường, đồng thời giữ gìn một di sản văn hóa lâu đời của xứ Thanh.