Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội.

Trình Quốc hội việc lập cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia

Theo tờ trình, sau hơn 13 năm thi hành, Luật Xuất bản đã bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập, chưa theo kịp yêu cầu phát triển của thực tiễn và các chủ trương mới của Đảng. Vì vậy, việc sửa luật là cần thiết, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, tháo gỡ vướng mắc, tạo động lực cho hoạt động xuất bản trong giai đoạn mới.

Điểm nhấn của dự thảo là xác định đầy đủ hơn vị trí của ngành xuất bản. Không chỉ thuộc lĩnh vực văn hóa, tư tưởng, xuất bản còn được xác định là ngành kinh tế - công nghệ, bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa, hạ tầng tri thức quốc gia, công cụ chủ đạo của giáo dục, đào tạo và phát huy sức mạnh mềm quốc gia. Đây được xem là nền tảng để xây dựng các chính sách phát triển xuất bản trong kỷ nguyên số.

Dự thảo cũng đổi mới phương thức quản lý nhà nước theo hướng tăng cường quản lý bằng dữ liệu, công nghệ số và hậu kiểm, thay cho cách tiếp cận thiên về tiền kiểm. Nhiều thủ tục hành chính được cắt giảm, điều kiện kinh doanh được đơn giản hóa, đồng thời mở rộng ứng dụng phương thức quản lý điện tử nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý.

Một nội dung đáng chú ý khác là hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động xuất bản trên môi trường số, bao gồm xuất bản điện tử, nền tảng số, dịch vụ trung gian phát hành, dữ liệu ngành xuất bản và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Dự thảo đồng thời bổ sung cơ chế bảo vệ quyền tác giả, tăng cường giám sát, hậu kiểm và xử lý vi phạm trên không gian mạng.

Để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, dự thảo đề xuất cơ chế phát triển mô hình cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia; bổ sung chính sách đầu tư xây dựng tập đoàn xuất bản, truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm. Các quy định về quản trị, tiêu chuẩn lãnh đạo và biên tập viên cũng được sửa đổi theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại.

Dự thảo cũng mở rộng đối tượng tham gia liên kết xuất bản, tạo điều kiện để doanh nghiệp công nghệ, truyền thông, cơ sở giáo dục, thư viện và các tổ chức sáng tạo nội dung tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị xuất bản. Đồng thời, luật bổ sung cơ chế khai thác, chuyển thể, thương mại hóa nội dung và phát triển sản phẩm phái sinh nhằm thúc đẩy công nghiệp nội dung và công nghiệp văn hóa.

Bên cạnh đó, Dự thảo Luật bổ sung các quy định chặt chẽ hơn về phòng, chống in lậu, in nối bản trái phép, làm xuất bản phẩm giả và vi phạm bản quyền trên môi trường số; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các nền tảng số và đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian.

Đồng thời bổ sung các quy định nhằm bảo vệ biên tập viên và những người làm công tác xuất bản trước các hành vi đe dọa, cản trở hoặc xâm phạm hoạt động nghề nghiệp, góp phần xây dựng môi trường hoạt động xuất bản an toàn, lành mạnh và chuyên nghiệp.

Đề nghị làm rõ cơ chế quản trị, quyền và nghĩa vụ của cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia

Báo cáo thẩm tra tờ trình, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản.

Đối với Điều 7 dự thảo Luật, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, thiết kế các chính sách theo hướng khái quát hơn, tránh trùng lặp, bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế giá trị gia tăng; cân nhắc về phạm vi đối tượng thụ hưởng khi mở rộng ưu đãi về thuế, tín dụng.

Đối với nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ lưỡng với các quy định của pháp luật về quản lý, cung cấp và sử dụng thông tin trên mạng và pháp luật có liên quan, bảo đảm không mâu thuẫn, chồng chéo và có tính khả thi, bao quát đối với các nền tảng phát hành, nền tảng trung gian phát hành xuất bản phẩm xuyên biên giới cung cấp xuất bản phẩm vào thị trường Việt Nam.

Về hành vi bị cấm trong hoạt động xuất bản đề nghị thiết kế các hành vi bị cấm tại khoản 2 Điều 10 rõ ràng hơn, tránh phát sinh nhiều cách hiểu khác nhau trong thực tiễn áp dụng; bảo đảm nguyên tắc quyền con người chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật (khoản 2 Điều 14 Hiến pháp).