Thứ sáu, 27/05/2022 (GMT+7)
Giá nông sản
Chính sách thuế áp dụng cho mặt hàng thuốc lá của Việt Nam còn chưa đủ mạnh
15:42 - 02/11/2021
(Cổng ĐT HND) – Hầu hết mọi người đều biết hút thuốc lá là thói quen xấu, làm ảnh hưởng lớn tới sức khỏe của con người, thế nhưng lại rất khó để từ bỏ được nó. Nguyên nhân chính đó là do các sản phẩm thuốc lá đã được chỉ rõ đều là sản phẩm gây nghiện vì có chứa chất nicotine.

Tại nhiều cửa hàng, chợ, siêu thị… vẫn còn hiện tượng thuốc lá điếu được bày bán một cách khá tự do

 
Cùng với đó, các hãng sản xuất, phân phối thuốc lá vẫn luôn tìm mọi cách để thay đổi bao bì bắt mắt, tăng cường việc quảng cáo và đưa sản phẩm tới tận tay người tiêu dùng bằng nhiều cách thức. Thậm chí, tại nhiều cửa hàng, chợ, siêu thị… vẫn còn hiện tượng thuốc lá được bày bán một cách khá tự do.

 
Theo bảng phân loại bệnh tật quốc tế thì sự lệ thuộc nicotine được phân loại mã bệnh 6C4A.2. Đây là một bệnh thuộc loại rối loạn do sử dụng chất kích thích hoặc các hành vi gây nghiện. Do đó, người hút thuốc lá rất khó để từ bỏ thành công, ngay cả khi họ đều có sẵn thông tin và biết rất rõ về những tác hại của việc hút thuốc.

 
Mặc dù ngành công nghiệp thuốc lá cũng có những đóng góp nhất định cho ngân sách quốc gia, ước tính tổng số tiền thuế các nước thu được từ các doanh nghiệp thuốc lá vào khoảng 269- 300 tỉ USD/năm. Tuy nhiên, phần đóng góp của ngành công nghiệp thuốc lá vẫn không thể đủ để bù đắp lại những tổn thất về kinh tế và sức khỏe do việc sử dụng thuốc lá gây ra đối với các cá nhân, gia đình và xã hội.

 
Cụ thể, những tổn thất này bao gồm: Chi phí cho mua thuốc lá; chi cho khám, chữa và điều trị các bệnh liên quan đến hút thuốc; tổn thất do người hút thuốc lá bị mất khả năng lao động vì ốm đau và tử vong sớm; tổn thất do cháy nổ, ô nhiễm môi trường…

 
Thống kê cho thấy, có tới gần 8 triệu người bị tử vong mỗi năm do mắc các căn bệnh liên quan đến việc hút thuốc lá; trong đó, 80% những người này đang sinh sống ở các quốc gia có mức thu nhập thấp hoặc trung bình. Đồng thời, có khoảng 600.000 người chết do phải chịu sự phơi nhiễm với khói thuốc lá một cách thụ động.

 
Đáng chú ý, tổn thất về kinh tế đã lên tới hơn 1.400 tỷ USD/năm, bao gồm các chi phí trong điều trị bệnh và con người mất năng suất lao động do thuốc lá (bằng khoảng 1,8% GDP toàn cầu). Ngoài ra, theo ước tính, trong tổng số các vụ hỏa hoạn trên thế giới thì nguyên nhân do sử dụng thuốc lá chiếm 10%.

 
Theo thống kê tại các nước đang phát triển hiện nay, bình quân hàng năm vẫn đang phải gánh chịu khoảng 40% mức tổn thất kinh tế chung trên toàn cầu do việc sử dụng thuốc lá gây ra. Thậm chí, những tổn thất do sử dụng thuốc lá còn vượt xa phạm vi sức khỏe của cả cộng đồng. Ngoài ra, thuốc lá còn là rào cản lớn đối với sự phát triển bền vững trên một số mặt trận chủ chốt của các quốc gia như: An ninh lương thực, bình đẳng giới, giáo dục, tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường...

 
Tại Việt Nam, thống kê của ngành chức năng cho thấy có khoảng 15,6 triệu người hút thuốc; trong đó, tỷ lệ là nam giới chiếm tới 43%, 1,1% ở nữ giới, 22,5% ở người trưởng thành.

 
Bên cạnh đó, Việt Nam cũng thuộc top 15 quốc gia có số người hút thuốc lá cao hàng đầu trên thế giới. Vì thế, trung bình mỗi năm nước ta cũng đang có khoảng 40.000 người tử vong vì các căn bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá.

 
Gần đây, Quỹ phòng chống tác hại của thuốc lá- Bộ Y tế đã tiến hành một cuộc điều tra về tình hình sử dụng thuốc lá ở người trưởng thành nói chung tại khắp các tỉnh, thành phố trong cả nước. Kết quả cho thấy nhiều tín hiệu không mấy khả quan. Theo đó, bình quân số tiền của người dân đang tiêu tốn để mua thuốc lá vào khoảng 31.000 tỷ đồng/năm.

 
Tuy nhiên, tổng chi phí để điều trị và bù đắp những tổn thất từ việc con người mất khả năng lao động vì ốm đau và tử vong sớm do sử dụng thuốc lá gây ra lại mất tới trên 24.000 tỷ đồng/năm. Cùng với đó là hơn 30 triệu người (bao gồm cả trẻ em) buộc phải tiếp xúc với hút thuốc lá một cách thụ động ngay tại nhà, hoặc nơi làm việc, trên các phương tiện giao thông công cộng, tại trường học…

 
Đáng buồn là chi tiêu cho thuốc lá đồng nghĩa với việc làm giảm các chi tiêu thiết yếu khác của hộ gia đình, đặc biệt là ở những hộ có thu nhập thấp. Đối với các hộ thuộc diện nghèo, ước tính hàng năm sẽ tiêu tốn tới 5% trên tổng số thu nhập của cả gia đình chỉ để cho việc mua thuốc lá. Con số này hiện đang cao gấp 1,6 lần so với số tiền con người cần bỏ ra để phục vụ cho việc chăm sóc sức khỏe của bản thân.

 
Một nguyên nhân chủ yếu đã được chỉ ra đó là do giá bán của mặt hàng thuốc lá ở nước ta hiện đang rẻ hơn rất nhiều so với các quốc gia khác trên thế giới. Theo các nghiên cứu, giá thuốc lá điếu tại Việt Nam hiện vẫn còn thấp và thậm chí càng ngày càng rẻ; trong khi đó, thu nhập bình quân đầu người đang ngày một tăng lên.

 
Thực tế cho thấy, chính sách thuế áp dụng trên mặt hàng thuốc lá của nước ta hiện còn ở mức rất thấp và chưa đủ mạnh. Việt Nam là nước có mức thuế tiêu thụ đặc biệt đối với sản phẩm thuốc lá thấp gần nhất trong khu vực ASEAN (hiện chỉ cao hơn Cam-pu-chia, Lào, Myanmar) và rất thấp so với các nước phát triển.
 

 

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, để giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, thuế Thiêu thụ đặc biệt đối với sản phẩm thuốc lá cần phải ở mức 60% - 80% giá bán lẻ thuốc lá.

Nghĩa là chúng ta đang mới chỉ áp dụng cách tính thuế theo tỷ lệ phần trăm và áp dụng giá tính thuế dựa trên giá xuất xưởng sản phẩm thuốc lá. Theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, hiện nay, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá của Việt Nam là 75% giá thành xuất xưởng. Tuy nhiên, khi tính theo chuẩn quốc tế- chính là mức thuế trong giá bán lẻ thì tỷ lệ thuế của Việt Nam (bao gồm cả VAT) chỉ còn chiếm có 36,1% giá bán lẻ.

 
Con số này thấp hơn nhiều so với con số trung bình chung của thế giới (hiện đã đạt gần 67,9% ở các nước phát triển). Đồng thời, cũng đang thấp hơn đa số các quốc gia khác trong khối ASEAN, ví dụ như: Malaysia là 58,6%; Singapore là 67,5%; Thái Lan là 78,6%...
 

Thuế thuốc lá thấp đồng nghĩa với việc làm cho giá bán lẻ của sản phẩm thuốc lá cũng sẽ rẻ. Theo tính toán của WHO, giá trung bình của mỗi sản phẩm thuốc lá đóng bao (loại 20 điếu/bao) ở Việt Nam đang có xu hướng giảm (vào năm 2015 giá bán trên 12.000 đồng/bao; năm 2020 sau khi đã hiệu chỉnh lạm phát chỉ còn trên 11.000 đồng/bao).

 
Trong khi đó, tại Singapore giá bán thuốc lá tương đương khoảng 192.000 đồng/bao; còn tại Malaysia là 74.000 đồng/bao; tại Philipine 32.000 đồng/bao... Giá thuốc lá rẻ làm tăng khả năng tiếp cận và mua thuốc lá của thanh thiếu niên, người nghèo; mặt khác, làm giảm hiệu quả của công tác phòng chống tác hại của thuốc lá.
 
 
Trên cơ sở tình trạng hút thuốc lá ngày càng tăng, làm ảnh hưởng lớn tới sức khỏe của người dân và để đạt được mục tiêu quốc gia, các chuyên gia đã đưa ra khuyến cáo rằng chính sách quan trọng và hiệu quả nhất giúp kiểm soát việc hút thuốc lá chính là cần phải tăng thuế đối với sản phẩm thuốc lá. Việc tăng thuế đối với các mặt hàng thuốc lá vừa là chính sách quan trọng và hiệu quả để giảm tỷ lệ người hút thuốc lá tại Việt Nam; đồng thời còn giúp tăng thu cho ngân sách nhà nước.

 

Sau gần 7 năm thực thi luật Phòng, chống tác hại thuốc lá đi vào thực tế, tỷ lệ người hút thuốc lá chỉ giảm khoảng 2%. Người dân mặc dù đã có nhận thức đúng đắn về những tác hại của việc hút thuốc nhưng vẫn còn tái diễn tình trạng hút thuốc lá tại các cơ sở vui chơi giải trí, bệnh viện, nơi đông người.

Hà Quỳnh
Thêm bình luận :
Họ và tên
Email
Chương trình gặp gỡ hữu nghị nông dân ba nước Việt Nam, Lào, Cam-pu-chia gắn với Hội chợ nông sản sạch

Tỷ giá

Giá vàng (ĐVT: tr đồng/lượng)
Loại
Mua vào
Bán ra
Tỷ giá