Thứ năm, 13/08/2020 (GMT+7)
Giá nông sản
Bình đẳng giới của đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn
16:00 - 28/11/2019
(Cổng ĐT HND) – Theo con số thống kê chưa đầy đủ của ngành chức năng, ước tính mỗi năm, cả nước trung bình xảy ra khoảng 36.000 vụ bạo lực gia đình. Trong đó, tình trạng bạo lực và bất bình đẳng giới đối với phụ nữ và trẻ em gái vẫn diễn ra khá phổ biến, chiếm hơn 80%. Đáng chú ý, tại những khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) vốn đang còn nhiều khó khăn về kinh tế, người dân lại bị hạn chế về nhận thức thì tình trạng này diễn biến nhức nhối hơn nhiều.

Đối với khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS còn nhiều khó khăn thì tình trạng bất bình đẳng giới còn đang diễn biến nhức nhối hơn nhiều (Ảnh minh họa)

 
Một nguyên nhân chủ yếu được chỉ ra đó là ở các khu vực có đông đồng bào dân tộc thì việc được tiếp cận với giáo dục, đào tạo hiện vẫn có sự chênh lệch khá lớn giữa các nhóm DTTS với nhau cũng như giữa các khu vực, vùng miền… Do đó, hiện tượng tái mù chữ còn xảy ra khá phổ biến, nhất là ở một số địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa.

 
Thực tế cho thấy, ở vùng đồng bào DTTS, công tác bình đẳng giới đang gặp phải rất nhiều rào cản nên phụ nữ cũng gặp những cản trở, khó khăn để phát triển. Trong cộng đồng các DTTS, với những đặc điểm về giới và định kiến xã hội đã tồn tại qua nhiều thế hệ, phụ nữ và trẻ em gái luôn bị xếp ở vị trí yếu thế hơn, cả trong gia đình và ngoài xã hội.

 
Chị em phụ nữ là người DTTS từ trước tới nay vẫn luôn phải gánh chịu khá nhiều những hủ tục đã được truyền từ nhiều đời như: Phải sinh nhiều con để có thêm lao động trong nhà; phải đẻ bằng được con trai để nối dõi; không được tham gia họp bàn, quyết định hay được làm những công việc có ý nghĩa trọng đại ở gia đình cũng như trong cộng đồng làng, bản…
 

Thậm chí, ngay từ khi còn nhỏ, lúc đang còn chung sống cùng với gia đình, sự bất bình đẳng giới cũng thể hiện rất rõ khi các bé trai luôn được ưu tiên cho đi học nhiều hơn các bé gái bởi quan niệm con gái không cần học cao làm gì. Do đó, trẻ em gái thường chịu thiệt thòi hơn trong việc tiếp cận giáo dục tiểu học; các trẻ em gái cũng bỏ học nhiều hơn trẻ em trai ở cấp tiểu học và trung học cơ sở nên có mức độ biết chữ thấp hơn.

 
Thực trạng trong các số liệu thống kê cho thấy: Tỷ lệ chung của đồng bào dân tộc biết đọc, biết viết từ 15 tuổi trở lên là 94,7% (trong đó, nam chiếm 86,3% và nữ là 73,4); phụ nữ dân tộc chưa tốt nghiệp bậc tiểu học dao động từ 41,9%- 75%; tỷ lệ đi học đúng độ tuổi ở cấp tiểu học là 88,9%, trung học cơ sở là 72,6%, trung học phổ thông là 32,3%.

 
Ngoài ra, tỷ lệ đã qua đào tạo về chuyên môn kỹ thuật mới chỉ có 5,9%; vẫn còn khoảng 13,4% số phụ nữ dân tộc hiện vẫn không hề được tiếp cận với bất cứ phương tiện thông tin hiện đại nào.

 
Tại nhiều địa phương trong cả nước vẫn còn xảy ra tình trạng các bé gái tuy mới chỉ khoảng 10- 14 tuổi đã buộc phải nghỉ học ở nhà để tham gia lao động hoặc làm các công việc nhà. Tới khi lớn thêm chút nữa thì các em lại sớm được gả về nhà chồng, rồi sau đó tất bật với việc chửa đẻ, sinh con, gánh vác công việc gia đình… Theo thống kê, số trẻ em gái DTTS có khả năng kết hôn sớm hơn trẻ em gái người Kinh gấp 17 lần. Có nhiều em gái thậm chí còn buộc phải kết hôn sớm, chịu cảnh tảo hôn nên đã gây ảnh hưởng xấu đối với sức khỏe sinh sản vì lúc đó cơ thể của các em còn chưa kịp trưởng thành.

 
Đặc biệt, do điều kiện đi lại gặp nhiều khó khăn nên tỷ lệ phụ nữ ở nông thôn, miền núi, vùng DTTS được tiếp cận với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản vẫn tồn tại một khoảng cách khá lớn so với phụ nữ ở thành thị. Hiện có khoảng 30- 40% số người nghèo thuộc nhóm phụ nữ DTTS vẫn đang phải tự điều trị bệnh khi bị ốm đau.

 
Tình trạng bạo lực trong gia đình cũng thường xảy ra phổ biến hơn; đặc biệt là ở những gia đình dân tộc theo truyền thống phụ hệ. Có hơn một nửa số phụ nữ DTTS trong khoảng từ 15 - 49 tuổi tin rằng chồng có quyền đánh vợ vì bất kỳ lý do nào trong 5 lý do sau: Ra ngoài không xin phép; bỏ bê con cái; cãi lại chồng; từ chối quan hệ tình dục với chồng; làm cháy thức ăn...

 
Ngoài ra, bất bình đẳng giới còn thể hiện rõ trên những lĩnh vực khác, gồm: 74% hộ DTTS do nam giới đứng tên độc lập về quyền sử dụng đất; tỷ lệ nữ DTTS tham gia hệ thống chính trị còn thấp (tính riêng cấp xã, nữ chiếm có 11,4% trong tổng số hơn 50% cán bộ là người DTTS); tỷ lệ giữ chức vụ lãnh đạo thấp, đặc biệt là cấp trưởng thường không vượt quá 10%.

 
Ở nhiều địa phương thuộc vùng cao, miền núi phía Bắc, người phụ nữ dân tộc thiểu số luôn gắn liền với hình ảnh đang ngồi thêu thùa, bế con, bổ củi, cắt lúa, gùi nông sản, thậm chí đưa trâu đi cày. Chăm chỉ, chịu thương chịu khó là vậy nhưng nhiều chị em không may lấy phải người chồng nghiện rượu, nghiện ma túy thì việc suốt ngày bị la mắng, chửi bới, đánh đập là khó tránh khỏi.

 
Một phụ nữ dân tộc Mông ở xã Leng Su Sìn- huyện Mường Nhé- tỉnh Điện Biên chia sẻ: Chồng chị nghiện rượu từ nhiều năm nay. Mỗi khi không có tiền, thóc, ngô để cho chồng đem đổi rượu uống là chị bị chồng chửi mắng. Lâu dần, có rượu uống say rồi cũng chửi, thậm chí nhiều hôm anh chồng cứ vớ được cái gì là dùng cái đó ném vợ con…

 
Thế nhưng, chị cũng chẳng đi báo với chính quyền vì cho rằng: “Mình là vợ nó, nó đánh mình mà lại đi kể người khác nghe để bị cười chê thì xấu hổ lắm. Nếu đi báo chính quyền rồi nhỡ người ta bắt nó thì sao? Rượu vào nó mới đánh, chứ hàng ngày nó vẫn là cha, là chồng mà…”.

 
Tại tỉnh Lai Châu, việc kết hôn sớm vẫn được xem là rất phổ biến trong cộng đồng bà con dân tộc nơi đây. Kết hôn từ năm 14, 15 tuổi, đến nay, cặp vợ chồng trẻ con Ly Thị Dáu (17 tuổi) và Vàng A Minh (16 tuổi) ở xã Bản Giang- huyện Tam Đường, mặc dù đã có đứa con 2 tuổi nhưng vẫn thường xuyên bất hòa, mâu thuẫn với nhau.

 
Sau khi tổ chức đám cưới, được bố mẹ cho ra ở riêng thế nhưng mọi việc lớn bé trong nhà đều do Dáu một mình lo liệu. Còn anh chồng nhỏ tuổi A Minh vì vẫn còn đang ở giai đoạn tuổi ăn, tuổi chơi nên cả ngày chỉ lo đi đàn đúm, tụ tập với bạn bè chứ chẳng quan tâm giúp đỡ vợ con việc gì. Từ những áp lực về kinh tế gia đình, lại thêm việc con cái ốm đau liên miên dẫn tới hai vợ chồng trẻ con thường xuyên cãi vã, xích mích, gia đình ngày càng ít đi tiếng nói, tiếng cười hạnh phúc.

 
Như vậy, phụ nữ và trẻ em gái DTTS đang phải đối mặt với nhiều sự phân biệt đối xử, bất bình đẳng kép cả về dân tộc và giới. Do đó, họ cũng thường bị hạn chế trong việc tiếp cận với các cơ hội, nguồn lực; tiếng nói của họ ít được lắng nghe. Điều này cũng cho thấy phụ nữ và trẻ em gái là người DTTS đang có nguy cơ bị bỏ rơi, luẩn quẩn trong cái vòng đói nghèo. Chính sự bất bình đẳng này đã làm hạn chế cơ hội phát triển, vươn lên của nhiều chị em, kéo theo sự chậm phát triển về kinh tế - xã hội của nhiều làng, bản.

 
Trong nhiều năm qua, hệ thống chính sách, pháp luật của Nhà nước ta về DTTS, miền núi không ngừng được hoàn thiện; các cấp, các ngành cũng thường xuyên ưu tiên bố trí và huy động nguồn lực để thực hiện nên đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận.

 
Các chính sách không chỉ hỗ trợ trực tiếp về đời sống người DTTS nói chung và cho phụ nữ DTTS nói riêng mà còn mở ra nhiều cơ hội về sinh kế, tiếp cận và sử dụng các dịch vụ xã hội khác cho phụ nữ và trẻ em gái DTTS.
 

Tuy nhiên, hiện nay, rất nhiều chính sách hiện hành chưa được quan tâm việc lồng ghép giới, đáp ứng nhu cầu và điều kiện thực tế của lao động vùng DTTS đã dẫn đến những bất lợi cho người dân trong việc tiếp cận, tham gia và thụ hưởng từ chính sách. Bên cạnh đó, khoảng cách giới trong các nhóm DTTS vẫn còn lớn và tồn tại dai dẳng ở hầu hết tất cả các lĩnh vực quan trọng của đời sống xã hội như: Kinh tế (việc làm, thu nhập, tham gia thị trường); xã hội (giáo dục, đào tạo, chăm sóc sức khỏe); tham gia chính trị.

 
Để góp phần nâng cao vị thế cho phụ nữ DTTS, thời gian tới, các cấp, các ngành trong cả nước cần có cơ chế, chính sách cụ thể nhằm ưu tiên cho sự phát triển phụ nữ DTTS. Trong đó, cần bắt đầu từ chính sách giáo dục đối với học sinh gái cho đến chính sách đối với đội ngũ cán bộ nữ là người DTTS; tin tưởng, trao quyền cho phụ nữ ở những vị trí lãnh đạo chủ chốt các cấp. Thực hiện vừa sử dụng vừa đào tạo để đạt chuẩn, thay cho quy định phải đạt chuẩn mới sử dụng đối với phụ nữ DTTS.


 
Thanh Tâm
Thêm bình luận :
Họ và tên
Email
Chương trình gặp gỡ hữu nghị nông dân ba nước Việt Nam, Lào, Cam-pu-chia gắn với Hội chợ nông sản sạch

Bài đọc nhiều nhất

Tỷ giá

Giá vàng (ĐVT: tr đồng/lượng)
Loại
Mua vào
Bán ra
SJC
53.180
55.780
Vàng nhẫn
51.400
53.600
Vàng nhẫn
51.400
53.700
Tỷ giá